Social Icons

facebook rss feed email

Featured Posts

Karnali Bridge chisapani” width=

Karnali Bridge

The junction which connects beautiful farwest with remaining Nepal. This river(Karnali) is the Longest River of Nepal.

khaptad National park” width=

Khaptad Patan

Sangrila in earth, beautiful place in Bajura, Bajhang, Achham and Doti districts of Beautiful farwest of Nepal.

Dodhara chadani Jholunge Pul” width=

Mahakali suspension bridge(Dodhara-Chadani Jholunge Pul)

Bridge over Mahakali river, which connects 2 VDCs of Nepal (Dodhara and Chadani VDC) across Mahakali with whole Nepal, Length is 1496.5m.

suklafata wildlife reserve” width=

Shuklaphanta Wildlife Reserve of Nepal

Best known and most accessible Wildlife Reserve having large Swamp Deer Herds of Asia, and is invariable associated with the Royal Bengal Tiger and the great One-horned Rhinoceros both endangered species.

“tharus

Tharu Culture

Performing their own cultural dance.Tharus are the indigenous ethnic group who live in the Terai with a concentrated population in the middle and west of the country.

Airport in Dewal Bajhang farwestern Nepal” width=

Bajhang Airport(BJH)

Domestic Airport in Dewal Bajhang, farwestern Nepal.

bhuwa natch “ width=

Bhua naach

One of the cultural dance of Far West, Nepal. Which is started after victory of war in Western part of Nepal during unification of country. Which is mainly performed in Bajura,Bajhang & Achham.

Hope I catch enough fish for my family” width=

Hope I catch enough fish for my family

Old Tharu man fishing in a old canal.

A local porter from Far western region nepal” width=

A Porter in his way.

Life is hard but they enjoy it on their way. A local porter from Far western region, Nepal.

Boys playing cricket near Himalayas in Darchula.Winner will get yarshagumba from loser” width=

Crazy for Cricket.

Boys playing cricket near Himalayas in Darchula.Winner will get yarshagumba from loser.

Rana Tharu  singing hori song” width=

Never forget own Culture.

Rana Tharu women in their traditional attire singing hori song. Most of Rana Tharus are lives in southern part of Kanchanpur District.

Seti River farwest nepal”  width=

West Seti River.

Nowadays West Seti River is famous because of West Seti Hydroelectric Project(750 MW).

Shree Satyavadi Higher Secondary School Bajhang”  width=

School is the Temple of Education.

One of the oldest School of Nepal, Shree Satyavadi Higher Secondary School, Bajhang.

Goddess Ugratara temple”  width=

Ugratara temple

Goddess Ugratara is the deity to whom the temple of Ugratara is dedicated.

धामीझाँक्री, हाम्रो समाज र हामी

हाम्रो समाजमा खास गरी सुदूरपश्चिममा प्रचलित धामीझाँक्री प्रथाले समाजमा पारेको असर बारे मैले महसुस गरेका केही कुराहरु बारे लेख्न गैरहेको छु । खास गरि बैतडी को सन्दर्भमा भन्नू पर्दा, बैतडीको सबै जसो मन्दिरमा एक एक जना धामी रहने प्रचलन रहेको छ । खास गरि धेरै पहिले जब औपचारिक संस्थाको रूपमा कुनै न कुनै देवताको नामले मन्दिरहरुको स्थापना भैसकेको थियो तेति बेला गाउँ ठाउँको सबै जसो पक्षमा आपसी छलफल गर्ने मञ्च नै मन्दिर रहेको थियो। आजभोलिको जस्तो गा वि स , समूह, सहकारी , उपभोक्ता समिति, आमा समूह, बि व्य स , जस्तो मान्छे एकठाँउमा भेटघाट गर्ने मन्दिर बाहेक अन्य कुनै निहु थिएन। 
महामल सिंह साँउद 

मन्दिरमा स्थानीय बुद्धिजीवी पुजारीको रूपमा, एक जना भण्डारण तथा कोष हेर्ने भंडर्या, गाउँ समाजको अगुवा एक जना मुखिया लाई मन्दिर को मुख्य ब्यक्ति को रुपमा मुखिया को पद सिर्जना गरिएको अवस्था होला । कहिलेकाही मन्दिर सम्बन्धि तथा गाउँ ठाउँका साना तिना समस्या तथा वादविवाद , झैझगडा छिनोफानो गर्न अप्ठ्यारो पर्दा धर्म कचहरीको रूपमा रहेको मन्दिर सित संबंधित व्यक्तिहरुको सहयोग पनि लिने अवस्था आएको हुन सक्छ गाउँको मुखिया बा लाई। समस्या बल्झिदा अथवा समस्याले जटिल रुप लिदा मुखिया लगायत , भण्डारे, पंडा आदि मिलेर एउटा नयां पद सिर्जना गरिएको होला “धामी” को पद। मन्दिर समितिको प्रबक्ताको रूपमा , उनिहरुले गरेको निर्णय सुनाउने पद , देउताको तर्फबाट बोल्ने पद भनेर सर्वसाधारणमा परिचय गराइएको , एउटा राम्रो सभ्य शिष्ट ब्यक्ति, बास्तब मै देउता को जस्तो बोली वचन र व्यबहार भएको ब्यक्ति, राम्रो सुझबुझ भएको न्यायाधीशको भुमिका निभाउन सक्ने ब्यक्ति , जसको बारेमा देउता नै बोल्ने त्यो ब्यक्तिमा र उसले भनेको सबैले मान्नुपर्छ भन्ने प्रचारप्रसार गरियो सर्वसाधारण मानिसहरुमा , यसरी धामी भन्ने महत्वपुर्ण पदको जन्म हुन गयो।
सुरु सुरुमा त समाजको निकै योग्य ब्यक्ति लाई धामी छान्ने चलन रह्यो होला। पंडा, भण्डारे, मुखिया मिलेर धामी छनोट गर्ने गरेको अवस्था थियो। मुखिया को छोरा मुखिया हुने, पंडाको छोरा पंडा हुने चलन रहे सरह धामीको छोरा नै धामी हुने अवस्था आएको होला पछि गएर। सुरु सुरुमा त धामिले मन्दिरको अन्य कर्मचारी हरुको सरसल्लाह र मुखियाको अधीनमा रहि काम गर्नुपर्ने अवस्था थियो, उ मन्दिरको प्रवक्ताको रुपमा निर्णय गर्नु भन्दा पनि निर्णय लागू गराउन प्रभाबकारी होस भनेर देउता नै बोलेको जस्तो अभिनय गरेर सर्वसाधारण माझ प्रस्तुत हुने परिपाटी थियो तर हाल आएर निर्वाचित ब्यक्तिले गाउँसमाजको मुख्य ब्यक्तिको स्थान लिन पुगेको र गाउँ समाजमा मुखियाको पद कम्जोर हुँदै गएकोमा गाउँको मुखियाको पद मन्दिर सम्म मात्रै सिमित रहन गै कुनै कुनै ठाउँका मन्दिरमा धामी शक्तिशाली बन्न पुगेको देखिन्छ । धामिको पद सिर्जना हुनुको कारणबाट मुखिया, पन्डा आदि नै अनभिज्ञ रहन गएको कारण , धामीमा साच्चिकै देउता आउँछ र धामी काम्दा देउता बोल्छ भन्ने अन्धविश्वास सर्वसाधारणमा कायम हुन गएको देखिन्छ । यहि अनभिज्ञताको फाइदा उठाउदै यतिबेलाको धामीहरु आफुमा देउता आउने, काम्ने बेला आफू नबोलेर देउता बोलेको, आफू देउता आउने मान्छे भएकोले आफू लाई गत बिगतका सबैको बाजे परबाजे को समयको कुरा जान्ने, उसले भनेको कुरा सबैले मान्नु पर्ने, नत्र देउता रिसाउने, देउता रिसाएमा संबंधित मान्छे तथा परिवारको कुभलो हुने, अनेकौ दुख कष्ट आई पर्ने भनेर समाजमा दर त्रासको वातावरण फैलाउन धामी सफल भएको र आफ्नो ब्यक्तिगत स्वार्थ पूरा गर्न सफल भएको देखिन्छ । धामिमा देउता आउने वा काम्ने भन्दा पनि निजले सो को अभिनय गरेर सर्वसाधारणलाई ठग्दै आफ्नो प्रभुत्व र प्रभाव कायम राख्न सफल भएको देखिन्छ । शिक्षाको क्षेत्रमा पछि परेकोले सचेतनाको कमि, अन्धविश्वास, रुढीबादिता को भरपुर फाइदा उठाउदै धामीले सर्वसाधारणलाई देउताको नाउमा लुटि रहेको अवस्था गाउँ घरतिर र सहरमा समेत कहिँ कहिँ देख्न पाइन्छ ।
म रहेको ठाउँ शर्माली बैतडीको सन्दर्भमा भन्ने हो भने स्थानीय स्तरमा धामी पदको साह्रै दुरुपयोग भएको देखिन्छ । यसरी लुटिने तथा ठगिने हरुमा सबैजसो समुदायका मानिसहरू परे पनि बढिजसो दलित समुदाय बढी ठगिने गरेको देखिन्छ । बाजे बराजु ( पित्री) को भाकलको निहु पारेर एउटा गाउँको सबैजसो घरधुरीबाट उक्त समुदायको धामिले एउटा धरबाट रु एक लाख चौबीस हजार, अन्य केही परिवारहरुबाट प्रति परिवार रु चौसट्ठी हजार का दरले र बाकी घरपरिवारबाट रु रु ३,५००/- सम्म देउताको नाममा संकलन गरि शर्मालिको एउटा दलित परिवार बाट स्थानीय धामिले जरिवाना स्वरुप उठाएर लाखौं को रकम गायब गरेको अवस्था छ। सचेतना को अभावमा र धामी रिसाए देउता रिसाउछ र देउता रिसाए त सबै थोक समाप्त हुन्छ भन्ने बिश्वास बोकेको समुदाय त्यो लाखौं को रकम कहाँ गयो भनेर धामी समक्ष र अरु ठाउँमा समेत पश्न उठाउन सक्ने अवस्था छैनन । धामिले देउताको नाउमा पैसा उठाएर सो पैसा दुरुपयोग गरेको, ब्यक्तिगत स्वार्थ पूरा गरेको महसुस हुंदाहुदै पनि सो सम्बन्धि कुरा गरे धामी रिसाउने र धामी रिसाए देउता रिसाउने अन्धविश्वासले कुरा सम्म गर्न समेत डराउने अवस्था देखिन्छ । 
धामीझाँक्री (प्रतीकात्मक तस्बिर)
तेस्तै एक जना अर्का धामी जस्ले एक जना दलित समुदायको मान्छे लाई पटक पटक कामेर तेरो पितृको भाकल छ, मेरो छोरा भयो भने तराजुमा तोलेर ( तुला तोलेर ) रुपैयाँ चढाउला भन्ने भन्ने छ भनेर गत वर्ष मात्रै सिक्का मा तोल्न नमानेर रु ६०,०००/- नगद लियर देउताको मा ठगेको घटाउन सर्वबिदितै छ । उक्त रकम देउतामै चढाउनु पर्ने भए सो रकम मन्दिरको कोषमा जम्मा हुनु पर्ने हो तर धामिले आफ्नो कोषमा जम्मा गरेको अवस्था छ ।
स्थानीय समुदाय यति सम्म रुढीबादी ग्रस्त छ तथा धामिको चङुलमा फसेको छ कि पितृको देउकी र गंगोत्रीको जल चढाउने भाकल छ भनेर धामीले देउताको नाउँमा ठगेको भरमा जल र देउकी मन्दिरमा चढाउन गाउका ४० परिवारले प्रती भारु ६,०००/- का दरले उठाएर झण्डै रु चार लाख खर्चेर देउतालाई गंगोत्रीको जल र देउकी चढाउन केटि नपाएको खण्डमा देउता ले सुनको देउकी को मुर्तीमा मानी हाल्छ भनेर सुनको मुर्ति बनाउन लाएर देउकि प्रथालाई निरंतरता दिएको अवस्था छ। यसरि मन्दिरमा सुन चांदी चढाउने परिपाटीले के कति नगदी जिन्सी जम्मा हुन पुग्यो भनेरभनेर शोधखोज गर्न खोज्ने चलन छैन। त्यसै गाउँ मा हाल सालै ग्रामीण जलस्रोत व्यवस्थापन परियोजना ले बनाएको खाने पानीको योजना मासिक रु १०/१५ मर्मत सम्भार तथा vmw खर्च तिर्न सक्दैनौ भनेर मर्मत सम्भार खर्च उठाउन नसक्द नभै नहुने वास्तविक जल धारामा आउन छोडेको छ । गंगोत्री को जललाई रु १०,०००/-सक्ने तर आफुले रात दिन पानी खाने खा पा योजनाको लागि १० रुपैया नसक्ने , यस्तो छ स्थिति गाउँ घरमा । यी त एक दुई उदाहरण मात्रै हुन। देउताको नाउमा यसरी असुलिएको सुन चादी र नगद्को कुनै अत्तोपत्तो छैन। यसै वर्ष मात्र मन्दिरमा चढाएका २ ओटा सोलार सिस्टम मन्दिर मा छैनन धामीको घरमा देखिन्छन् । सरसम्पती को लेखाजोखा राखिनु पर्यो, मन्दिर व्यबस्थापन समिति बनाउनु पर्यो भन्दा धामी र निजको मंडली मान्दैन । उनिहरु भन्छन देउताको सम्पत्तिको लेखाजोखा गर्न मिल्दैन र समिती गठन गर्न पनि मान्दैनन । स्थानीय जनताको सचेतनाको कमि, धामीले भनेको बिपरित गएमा धामी रिसाउछ्न र काम्न आउदैनन, धामिले काम्न आएन भने सर्वनाश हुन्छ भन्ने अन्धविश्वास र डर कायम छ सर्वसाधारण मा। स्थानीय गाउँ बिकास समिति, राजनैतिक दलहरु र प्रशासन कसैलाई चासो र चिन्ता छैन । सायद जिम्मेवार पक्ष पनि अन्धविश्वास बाट र धामिको डरत्रास बाट मुक्त हुन सकेको छैन। समस्या तथा लुटपाट महसुस गर्न नसकेको हो कि वास्ता नगरेको हो। जिम्मेवारी कसको ? जबाफदेही को ? ( सबै ठाउँहरुमा यस्तै छ / होला भन्न खोजेको होइन । स्थानीय स्तरमा देखा परेका असरहरुको आधारमा हो )

अन्तमा, यस लेखमाथि भानुदेव बडू सरको बिचार ''सवाल ती धामीको होइन, जो देवताका नाममा कष्टसाध्य कर्म पूरा गरि एक सनातन परंपरालाई निष्ठापुर्बक निरन्तरता दिइरहेकाछन । प्रश्न उनिहरुमाथि उठाइएकोछ जो देवताका नाममा काल्पनिक कथा बनाई मनोबैज्ञानिक त्रास फैलाएर आफनो स्वार्थ पूरा गरिरहेकाछन । यस्ता कथित चर्तिकला अन्यत्र पनि होलान । बाजुराको एउटा दुर्गम गाउँमा यसै सन्दर्भको लोकगीत सुनेको थिए । शेयर गरि हालौ:- माइलो मुक्ख्या, जेठो धामी, कान्सो छ हेराउन्या । एकै घर तीन पगडी, गौं गर्खा घुमाउन्या ।। अरु दृष्टिकोण बिचार आआफनो ...''
Read more..

घोडाघोडी तालको छेउमा उभिँदा

मेरो देश प्राकृतिक सम्पदाको देश। तराई, पहाड र हिमालयको देश। हिमनदी र ताल तलैयाको देश। रारा र तिलिचोको गर्भमा स्वर्गको वास छ। फेवाको सौन्दर्य विश्व प्रसिद्ध छ। जैविक विविधताको देश। सांस्कृतिक सम्पदाको देश। सौन्दर्यको उत्कृष्ट वरदान मानिसका लागि मात्रै पर्यटकीय गन्तव्य रहेनछ। पशुपन्छीका लागि पनि उत्तिकै आकर्षक र मोहनीको केन्द्र बनेको छ मेरो देश। यही २०७३ वैशाख ८ गते बिहान ६ बजेतिर धनगढी बजारबाट निस्कें। अत्तरियाबाट गाडी पूर्व मोडियो। कर्णाली पुगेर बिसाउने उतै बिहानको खाजा खाने र कोहलपुर खाना खाने योजना छ। 

गाडी करिब ५३ किलो मिटरको दूरी पूरा गरेर घोडाघोडी नगरपालिका पुग्यौं। घोडाघोडी तालको छेउ पुगेपछि गाडी रोकियो। म हतारमा गाडीबाट झरें। र, तालको डिलमा उभिएँ। त्यसको चारैतिर आँखा लगाएँ। घोडाघोडी तालको यो भव्यतासित अहिलेसम्म परिचित हुन नसकेकोमा मनमनै लज्जा बोध भयो। जेनेभा तालको फन्को मारेर रमाएँ। बर्माको राजधानी नापिताओस्थित होटल परिसरको तालको किनारमा साँझ बिहान एक हप्तासम्म बसेर ढुंगा फालेँ। तरङ्ग र छाल हेरेर उतै टोलाएको केही समय मात्रै भएको छ। समुद्री किनारमा रहेको श्रीलंकाको एक प्रसिद्ध पाँचतारे होटल लाटिभियाको बार्दलीबाट घन्टौंसम्म किनारको पत्थरमाथि समुद्री छाल ठोकिएको हेरेर उतै हराएको थिएँ। बेलायततिर बरालिँदा डायनाको दरबार वरपरका तालमा विभिन्न प्रजातिका जलहाँस शयर गरेको देख्दा मन विछट्टै रमाएको बिर्सन सक्दिनँ। राराको किनारमा एक रात जागाराम बसें। तर आजसम्म घोडाघोडी तालबारे केही जानकारी न हुनु र त्यसको फेरो मारेर आनन्द लिने अवसर नहुनु दु:खको विषय हो। मेरो छिपछिपे जानकारीभित्र भव्य तालको अवलोकन परेनछ। ताल अवलकोन गर्दै थिएँ। एक जना सेतो कमिज कालो पाइन्ट नेपाली टोपी लगाएको मझौला कदको मानिस झ्याप्पै अगाडि आएर परिचित मित्रले झंै नमस्कार गरे। बाजुरातिर गुजारा नचलेर भनौं बसाइसराइ गरेर यतै झरेका दीपेन्द्र शाही सामाजिक अगुवा रहेछन्। घोडाघोडी तालबारे उनले जानेसम्मको विवरण सुनाए। कैलालीको सुखड क्षेत्रमा अवस्थित स्वच्छ पानीको घोडाघोडी तालको क्षेत्रफल १३८ हेक्टर रहेछ। दुईदेखि चार मिटरसम्म गहिराइ रहेको घोडाघोडी तालको वरपर यसका १९ दिदीबहिनी ताल फैलिएका रहेछन्। पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा पर्ने धनगढी बजारदेखि करिब ५३ किलोमिटर पूर्वमा पर्ने यो ताल कैलालीको घोडाघोडी नगरपालिका र रामशिखरझाला गाविसको सिमानामा अवस्थित छ। १९ वटा तालतलैयाले ओगटेको क्षेत्रफल २४८ हेक्टरसमेत यस क्षेत्रको कुल क्षेत्रफल २५६३ हेक्टर रहेछ। 
१९ वटा तालहरूमध्ये नखरोड ताल ७० हेक्टरमा फैलेको र चराहरूको सुरक्षित वासस्थान रहेको भनिन्छ। त्यसबाहेक घोडाघोडी तालको वरपर पूर्वीआर्जुवा, आर्जुवा वैसवा, बूढी नखरोड, खर्कटुवा, छिडटुवा, टेडी प्रशिवा, सुनपोखरी, रामफल, टेकनवासमेतका १९ ताल छरिएका छन्। त्यस क्षत्रको रैथाने जाति थारू भाषामा तिनको नामकरण भएको देखिन्छ। घोडाघोडी ताल सफा पानीको ताल हो। यी सबै ताल संरक्षित वन क्षेत्रभित्र पर्दछन्। 
घोडाघोडी ताल क्षेत्र विसं २०६० साउन २८ गते (१३ अगस्त २००३) रामसार महासन्धिअन्तर्गत संकेत नं. १३१४ मा सूचीकृत भएको रहेछ। भौगोलिक, आर्थिक, सामाजिक, पर्यावरणीय हिसाबले अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण जलभण्डार मानिनेरहेछ यसलाई। जैविक विविधताको हिसाबले अत्यन्तै समृद्ध तालमध्ये एक रहेछ यो। त्यसैले यस तालले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा अत्यन्तै ठूलो महत्त्व राखेको छ। 
घोडाघोडी ताल तालहरूको माला हो। एउटापछि अर्को तालैतालले बनेको संरक्षित क्षेत्र विभिन्न प्रजातिका चराचुरुंगीको सुरक्षित शान्त अनुकूल बासस्थान रहेछ। हरि हाँस, रैथाने हाँस र धेरै प्रजातिका पाहुना पन्छीहरू तालको आनन्द लिन आउँछन्। साइबेरियादेखि आएका पर्यटक चराहरू सिमसार चर्छन्। १९ तालमा पालोपालो पौडी खेलेर आनन्द लिन्छन्। स्थानीय पन्छीसित मैत्री सम्बन्ध कायम गर्छन्। संरक्षित वन क्षेत्रमा ढुक्कसित शयर गर्छन् रमाउँछन्। उतै ओथारो बस्छन्। नयाँ सन्तानसहित आ–आफ्नै देश फर्किन्छन्।
  पशुपन्छीहरू दौत्य सम्बन्ध कायम गर्न सिपालु छन्। प्रेम, मित्रता र सद्भाव साट्छन्। अर्को साल फर्किने वाचा गर्छन् र फर्किन्छन्। जन्मथलो सबैलाई प्यारो हुन्छ। चराहरू आफ्नो पुख्र्यौली भुल्न नसकेर फर्किन्छन्। आफ्नै देशमा रमाउँछन्। अर्को वर्ष फेरि अतिथि बनेर आउँछन्। आतिथ्य सत्कारका लागि नेपाली हावा, पानी, माटो र मेरो प्रकृति संसारमा सर्वोच्च स्थानमा छ। विनम्रता यसको विशेषता हो। रैथाने पन्छीले आतिथ्य र सहृदयता प्रदर्शन गर्न नसकेको भए दुनियाँबाट यहाँ आएर रमाउन सम्भव हुने थिएन होला। विश्वका बहुमूल्य जडीबुटी, इतिहासमा संकटग्रस्त अवस्थामा रहेका दुर्लभ वनस्पति र चराहरूका प्रजाति संरक्षित क्षेत्रमा रहेका छन्। त्यस्तै रैथाने प्रजातिका दर्जनौं माछाहरू, दुर्लभ रातो टाउके कछुवा र दुर्लभ गोहीको प्रजननस्थल बनेको रहेछ घोडाघोडी ताल। ताल र सिममसार क्षेत्र वरपर अतिलोपोन्मुख मानिने जंगली धानसमेत पाइन्छ। ३१ प्रजातिका माछा, १४८ प्रजातिका चराहरू, ३२ प्रजातिका पुतलीहरू, ११ प्रजातिका गोहीहरू, ७ प्रजाति घ्रसिने जन्तुहरू, ४५० भन्दा बढी प्रजातिका वनस्पति रहेको अहिलेसम्मको अनुसन्धानले बताउँछ। संसारको दुर्लभ र अन्यत्र उतै नभेटिने हरियो टाउके माछा, रातो टाउको भएको कछुवा, तीनधर्के बाघ, पाटेबाघ, विशेष जातिको चितुवा, जंगली धान र स्वच्छ पानीको ताल यसको विशेषता हो। संसारमै निकै बहुमूल्य मानिने सतीसाल, साल, खयर साजको जंगल यसको विशेषता हो।  जैविक अनुसन्धानको महत्त्वपूर्ण प्रयोगशाला हो घोडाघोडी ताल। हाम्रो राष्ट्रको गौरव र ठूलो विश्वविद्यालय हो यो अध्येताका लागि। यसको अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्व छ। यति ठूलो वैभवमा राज्यको ध्यान नपुगेको देख्दा रुन मन लाग्छ। ‘कौडीमा पनि मिल्किन्छ भिल्लका देशमा मणि’ भनेको यही होला। यो संसारकै समृद्ध जैविक संरक्षण क्षेत्र हो। नेपालको दुर्लभ सूचीमा परेको घडियाल गोहीको संरक्षणका लागि तालको मध्यभागतिर गोही प्रजनन केन्द्र निर्माण गरिएको रहेछ। त्यस्तै हिउँदमा आउने फिरन्ते चरा र स्थानीय चराचरुंगीको प्रजनन केन्द्रका लागि तालको छेउछाउ जंगलतिर चरा प्रजनन केन्द्र बनाएर राम्रो काम भएको रहेछ। यहाँको मनोरम क्षेत्रको अवलोकन गरेर मन निकै रमायो। मेरो देशको सम्पदा मेरो देशको वैभव देखेर म मनमनै भावुक भएँ। हामी स्रोत साधनका धनी, तनका धनी, मनका धनी, संस्कृति र सम्पदाका धनी भएर पनि किन गरिबी देखाउँछौं अरूका अगाडि। स्रोत साधनको परिचालन सम्पन्नताको पहिचान हो। कस्तुरीको वासना हामीभित्रै छ। तर हामी कस्तुरीको खोजमा अरूको गुलाम बन्दै छौं। 
यस क्षेत्रको धरतीपुत्र थारूले संरक्षण गरेको घोडाघोडी ताल क्षेत्रले त्यो जातिको विश्वास र भावनासँग अभिन्न सम्बन्ध राख्छ। प्रत्येक वर्ष मंसिर महिनाको विवाहपञ्चमीका दिन यस क्षेत्रका चौधरी (थारू जाति) ले तालको छेउमा रहेको घोडाघोडी देवताको पूजा गर्ने गर्दछन्। तालको दक्षिण किनार राजमार्ग छेउमा रहेको घोडाघोडी बाबाको मन्दिरमा परेवा, हाँस, बंगुर, कुखुरा आदिको बली दिएर पूजाअर्चना गरिन्छ। थारू जातिको ल्वाङ्गी पूजा, मोहत्याल पूजा गरेर बाबाको आशीर्वाद थाप्छन्। शिवरात्रि, माघेसंक्रान्ति, कृष्ण जन्माष्टमीका दिन पनि मेला भर्ने प्रचलन रहेएको बताइन्छ। नयाँ बाली थन्काएपछि यो चाड धुमधामसित मनाएर परम्परा धानेका छन् थारू जातिले। आदिवासी थारू जाति धरतीपुत्र, प्रकृतिको रक्षक र परम मित्र हो। यसको प्रकृतिसित जीवित सम्बन्ध छ। प्रकृतिमाथि अतिक्रमण र आक्रमण गर्ने जातिले प्रकृतिको पुजारी थारू जातिलाई विस्थापित गर्दै लगेको छ। अर्को धार्मिक महत्त्वको सीताकुण्ड ताल क्षेत्र नजिकै छ। घोडाघोडी तालको महत्त्वपूर्ण जलस्रोतको भण्डार भनेर सीताकुण्डलाई मानिन्छ। आसपासका ससाना खोलाखोल्सी र तालभित्रको आफ्नै जरुवा र वर्षातको पानी यस जलभण्डारको महत्त्वपूर्ण स्रोत हो। हिउँदमा गाउँलेको खानेपानी समस्या हल गर्न तालबाट पानी छाडिनेरहेछ। मानिस प्रकृतिको सन्तान हो। आफ्नो सन्तानको बचाउका लागि प्रकृति यसै तत्पर छ। घोडाघोडी तालको काखमा आश्रित जनताको तिर्खा मेट्न ताल रसाएको छ। तालको वरपर जंगलमा बहुमूल्य जडीबुटी पाइन्छ। प्रकृतिका पुजारी थारू जाति तिनै सञ्जीवनीको भरमा रोगको उपचार गर्छन्। यो जातिको आफ्नै जीवनशैली छ। भाषा, धर्म, संस्कृति र परम्पराको मौलिकता यसको विशेषता हो। मौतुहवा, थालुफाटा गाउँमा अहिले होमस्टे बनेको सुन्दा खुसी लाग्यो। माघी थारू जातिको महत्त्वपूर्ण चाड हो। यसलाई धुमधामसित मनाइन्छ। माघी गाउँ पनि तालको आसपासमै पर्ने र घोडाघोडी क्षेत्र अवलोकन गर्न आउने अभ्यागतलाई थारू खाना, खाजा र सांस्कृतिक नाचले स्वागत गर्ने चलनको सुरुवात भएको रहेछ। घोडाघोडी तालमा मौसमअनुसार जातजातका कमलका फूलहरूले ढपक्कै ढाकेको हुन्छ। सिमसार क्षेत्र तालको छेउछाउ जंगलमा सयौं जातका फूलहरूको वासनाले ताल वरपरको परिवेश बाह्रै काल मगमगाएको हुन्छ। मौसमअनुसार चराचुरुंगीको सुमधुर कलरव र नादमा प्रकृति झुलेको छ। नजिकैको पीपलको डालीमा बसेर कोइलीले कुहुकुहु गर्दै अभ्यागतको आगमनको स्वागत र परिचयको विनय गरेको छ। आज मैले मेरो परिचय दिन लजाएको छु। ढिलो गरी यस क्षेत्रमा पुगेकोमा मनमनै क्षमायाचना गर्दै छु। मेरो मनको वेदना बुझेर होला सायद कोइली भुर्र उडेर अलि पर आफ्नो राग अलापिरहेको छ। ऐतिहासिक महत्त्वको यस हय सरोवरले पौराणिक लोकोक्ति बोकेको छ। सत्ययुगको अन्ततिर उछौ श्रावा नामको पाइनदार घोडामाथि तेजस्वी भाइ रेवन्तक वैकुण्ठतिर आउँदै गरेको देखेर लक्ष्मी आसक्त भइछन्। विष्णु भगवान्ले त्यसलाई सहन गर्न नसकेर लक्ष्मीलाई ‘मृत्युलोकमा गएर घोडीको भेषमा विचरण गर्नू’ भन्दै श्राप दिएछन्। लक्ष्मी घोडीको रूप धारण गरी यही सरोवर वरपर विचरण गर्न थालिन्। केही समयपश्चात् विष्णु भगवान् लक्ष्मीलाई भेट्न घोडाको भेष धारण गरी आए। दुवै यही सरोवर वरपर विचरण गरेकाले थारू भाषामा घोडाघोडी ताल भएको किंवदन्ती शाहीले सुनाए।  घोडाघोडी ताल संरक्षण र त्यसको विकासका लागि स्थानीय जनताको सक्रियतामा घोडाघोडी क्षेत्र संरक्षण तथा जनजागरण मञ्च नेपालको गठन भएको रहेछ। दीपक शाही त्यसको अध्यक्ष रहेछन्। मञ्चको सक्रियतामा केही काम भएको देखिन्छ। यति ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्व बोकेको र रामसार महासन्धिअन्तर्गत सूचीकृत घोडाघोडी तालमा राज्यको नजर परेको देखिँदैन। सांस्कृतिक, धार्मिक र जैविक अध्ययनका हिसाबले यो अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्य हो। 
(कान्तिपुर दैनिकबाट दीनानाथ शर्माको सामग्री)
Read more..

गौरा: एक कोलाज

राजेन्द्र नाथ
 ती दिनहरुमा हाम्रो विद्यालयको पोसाक, खाकी रंगको पाइन्ट र आकासे सर्ट हुन्थ्यो । बर्षको एकपटक सिलाइन्थ्यो, त्यो पोसाक । गौराको बेलामा । नयाँ लुगा भनेकै, त्यही ।
गाउँको सिरानमा काटछाट गरेर मिलाए जस्तो एकनासे सल्लेरी बन थियो । त्यसका बीच–बीचमा केही सालका सुलुत्त परेका बोट । सल्लेरी वन नाघेपछि भिरालो डाडामा विद्यालय टाढै टल्कन्थ्यो, मालिकार्जुन प्राबि तेलीगाउँ । साता अघिनै बगाले हेड सरले फर्मान जारी गर्नुहुन्थ्यो, ‘विद्यालय खुलेपछि सबै जना नयाँ ड्रेसमा आउनु ।’ अरु बेला भए हेडसरको फर्मानले आतंकित तुल्याउथ्यो । तर, त्यो गौराको छुट्टीको ‘बिशेष घोषणा सभा’ भने सबैका लागि सुरुची र प्रितिकर थियो ।
पहिला–पहिला हजुरबा गौराको नयाँ लुगा र अन्य खान्कीको ब्यवस्था गर्न झुलाघाट पुग्नुहुन्थ्यो । दार्चुला र बैतडीको यो भारतीय सीमा बजार आउजाउमै दुई दिन लागथ्यो । त्यहाँका ‘सेटजी’ हरुकोमा बर्षौदेखिको कारोबार सम्बन्ध थियो । जाँदा घयूका ग्यालिन बोकेर जाने र आउदा झोलामा नयाँ लुगा र मिस्रि तथा नरिवल जस्ता खानेकुरा लिएर आउनुहुन्थ्यो, उहाँ । तिनै चल्तिमा पनि थिए, त्यो बेला ।
हजुरबा गएको भोलिपल्ट देखि हाम्रो नजर भने बाटामै हुन्थ्यो । बांगाबगडबाट चौलानी नदी पार गर्दै उकालो लागेपछि टाढैबाट ठम्याउथ्यौं, ‘उ हजुरबा आउनुभो ।’ एउटा बेग्लै खुसीको तरंग झङकृत हुन्थ्यो, शरिरै भरि । हजुरबा कडा स्वभावको । आफ्नो जवानीका धेरै बर्ष बम्बईमा बिताउनु भो । परिवार पाल्न त्यहाँका अनेक कम्पनी र गल्लीहरुमा चौकिदारी गर्नुभो । घर–घरायसी समस्याले अटेचेपछि फिर्नुभएको थियो ।
गाउँमा मात्र होइन, दार्चुलाको दुर्गम लेकम गर्खामै साह्ै मिहेनेती र कडा स्वभावको परिचय बनाएका हजुरबा संग एउटा बेत बासको लाठी थियो । झण्डै दुई फिटे बुट्टेदार त्यो लाठी अरु बेला घरको छानामा घुसारिएको हुन्थ्यो । तर, जब उहाँलाई लाग्थ्यो, यिनीहरुले पढेनन्, बिठ्याई गरे । अनि त्यही बेत बासको लाठी झिकेर स्याइए ..गर्दै तिघं्रामा हिर्काउनुहुन्थ्यो । बुट्टेदार सर्पजस्तो त्यो लाठी देख्दा हामी परै भाग्थ्यौ, त्यसले सर्पझै तर्साउथ्यो । त्यस्तो कडा मान्छे झुलाघाटबाट फर्केका दिनमा भने संसारकै सबैभन्दा बढी मायालु र महान लाग्नुहुन्थ्यो । लाडिएर उहाँसंग बस्न हानथाप हुन्थ्यो ।
बाल्यकाल बितेको त्यो दुर्गम गाउँबस्तीमा चाडपर्ब भनेकै गौरा थियो । दसैं र तिहारको हेक्का कहिल्यै भएन । त्यसलाई मनाउने उतिसारो चलन पनि थिएन । गाउँ छाडेपछि मात्रै ती पर्बबारे चाल पाएको हु । विद्यालयको अघोषित शैक्षिक सत्र पनि गौराबाटै सुरु हुन्थ्यो, पोशाक र नया कापी कलम किनेर ।
गाउँको पुछारमा एकजना दमै दाईको घर थियो । गाउलेले जग्गा ब्यवस्था गरेर उनलाई घर बनाउन सघाएका थिए । गाउ भरिका लुगा त्यही परिवारले सिउथ्यो । गौरा सुरुवात अघिनै हाते सिलाई मेसिन टाउकामा बोकेर त्यो परिवार हाम्रोमा उकालिन्थ्यो । केही दिन लगाएर सबै लुगा सिउथ्यो । अनि ‘खलो’ र केही नगद लिएर जान्थ्यो । नयाँ लुगाको बास्नै प्यारो लाग्ने । एकछिन छोडदैनथ्यौं, हामी । घेरेरै बस्थ्यो । मेसिनको खर खर आवाज असाध्यै मिठो लाग्थ्यो । सियोमा धागो हाल्ने र कहिलेकसो मेसिनको ह्याण्डिल चलाउन पाउदा अग्घौरै खुसी हुनेमा पर्थे म ।
गौराको दिन आमा सबेरै उठनुहुन्थ्यो । हतारपतार गोठमा भएको पशुबस्तुको मल बाहिर मिल्काउनुहुन्थ्यो । घरायसी धन्दा सकेर घास काट्न निस्कनुहुन्थो । गौराका लागि भनेर घर नजिकका बारीमा पहिल्यै देखि घास जोगाएर राखिएका हुन्थे । हलक्कै बढेको त्यो घास घर भित्रयाएपछि बर्तालु महिलासंगै आमा बिरुडा (पंच अनाज) लिएर मन्दिरतर्फ उक्लिनुहुन्थ्यो । नयाँ लुगा लगाएर म पछिपछि लाग्थे ।
जताततैका डाडाहरुमा दमाहा र झ्यालीका आवाज गुन्जिरहेका हुन्थे । महिलाहरु मन्दिरमा गौरादेबी (पार्वती) र भगवान शिवको स्तुती गाउदै बिशेष पूजनमा हुन्थे । पुरुषहरु देउडा भाकामा देबीदेवताका गाथा गाइरहेका हुन्थे, छुट्टै ठाउमा । पुरुषले धुमारी, ढुस्को, ठाडो खेल र देउडा खेल्थे । तिनमा महाभारत, रामायण सहित धामिर्क ग्रन्थमा आधारित कथाहरु भन्ने गरिन्छ । तर, अचेल ठाडो खेलमा बीरगाथा हराउँदै जान थालेका छन् । ती क्षण सम्झिदा, अहिलेपनि नोस्टालिज भइन्छ ।
बर्षको एकपटक आउने गौरा पर्व मनाउन परदेशीएकाहरु घर फिर्थे । गाउघरका मठमन्दिरमा गौरा पूजनसँगै देउडा भाका गुन्जायमान हुन्थे । गौरापर्बको रौनकले बेग्लै सांस्कृतिक तरंग ल्याउथ्यो । रोजगारीका लागि बाहिर रहेका युवाहरुको आगमनसँगै गाउँमा बेग्लै माहोल छाउथ्यो । उनीहरुको सानै बेग्लै । तिनले खुट्टामा जुत्ता लगाएका हुन्थे । कम्मर पेटी । हातमा टेपरेकर्डर र रेडियो झुण्डिएको हुन्थ्यो । अधिंकास युवा रोजगारीका लागि भारत जाने चलन थियो । ‘आइलभयू’ र ‘मैने प्यार किया’ अंकित रुमाल चट्ट घाटीमा बेरेका हुन्थे । कुरै पिच्छे ‘अच्छा’ थेगो लगाएर भारतीय सहर र आफ्ना ‘सेटजी’ का बारेमा गफिने त्यस्ता युवा गौराका आर्कषक मानिन्थे, तिनलाई पछयाउनेको हुल हुन्थ्यो, इष्र्या सहित ।
गौरीको प्रतिमासंगै पहेँलो कपडाले बेरिएको काठको पिर्कालाई शिवको प्रतिक मानेर राख्ने गरिन्छ । यस बेलामा दुबधागोलाई पूजाआजा गरी गौरीको प्रतिमा चढाउने गरिन्छ । गौराको ठूलो दिन अष्ठमीलाई अठेवाली भनिन्छ । निराहार वर्त बसेका महिलाहरु बिरुडाका भाँडा लिएर गौरा खलोमा गएर पार्वती र महेश्वरको मूर्तिलाई बिचमा पारी कान्छी औँला समाएर सगुन गाउँछन् ।
यसलाई अठेवाली भनिन्छ । महिलाहरुले आफ्ना पति र सन्तानको दीर्घायुको कामना गर्दै बिरुडाले पूजा गर्छन् । अठेवालीपछि गौरीको प्रतिमा राखिएको डालोलाई टाउकोमा राखेर नाच्ने गरिन्छ । गौरा नचाएको बेलामा अन्य महिलाहरुले सगुन गाएर अक्षता र फूलले पूजा गर्छन् । स्थानीय भाषामा गौरीको प्रतिमालाई लली घुमारा भनिन्छ । अठेवालीका दिन महिला र पुरुष छुट्टाछुट्टै गौरामा रमाउँछन् । पुरुषहरुले गौरा नचाउने स्थान नजिकै धुमारी, ढुस्को, देउडा खेल्ने गर्छन् ।
महिलाहरुले गौरालाई नचाएपछि साँझपख डालोभित्र राखिएका फलफूल तथा बिरुडालाई सफा कपडामा दुई जना पुरुषले आकाशमा फाल्ने गर्छन् । यसलाई फल फड्काउने भनिन्छ । ‘त्यो फल आकाशमा चुम्यो भने चिताएको मनोकाँक्षा पूरा हुने विश्वास गरिन्छ । त्यसलाई छोप्न हानथाप हुन्छ । अठेवालीका दिन पुरुषहरुले आफ्नो जनै समेत फेर्न गर्छन् भने वर्त बसेका महिलाहरुले नयाँ दुबधागो लगाउने गर्छन् ।
बिरुडा भिजाउनदेखि विसर्जनसम्मका दिन महिला पुरुष सबैका लागि उल्लासमय हुनथ्यो । यसमा धार्मिक र साँस्कृतिक दुबै महत्व छ । पछिल्ला वर्षमा देउडा खेल गौरामा मुख्य आकर्षण बनेको छ । सुदूरपश्चिममाझै गौरा भारतका कुमाउँ र गढवाल क्षेत्रमा पनि धुमधामसँग मनाइन्छ ।
जेष्ठता हेरेर घरका मान्यजन पालैपालो बिरुडाले सबै सदस्यहरुको टाउको पुज्छन । हजुरआमा ‘हिमालजस्तै अग्लो र दुबो जस्तै झ्यागिंनु’ भन्दै आर्शिबाद दिनुहुन्थ्यो । हजुरबा परदेशिएका छोरालाई बिरुडा पठाउन ‘रजिष्ट्रि पत्र’ को ब्यवस्था गर्नुहुन्थ्यो । त्यो पत्रको भित्रि पत्रमा बिरुडा राखेर अर्को दिन हुलाकी दाईको प्रतिक्षामा डाडाको पिपल चौतारीमा पुग्नुहुन्थ्यो ।
(साभार: कान्तिपुर/२०७२ भाद्र १९)
Read more..

गौरा पर्बले सम्झाउने निरौली दरबार जिर्ण बन्दै

सुदूरपश्चिमको गौरा पर्वमा चैत धुमारीले सम्झाउने मल्लकालीन दरबार उचित संरक्षण तथा सम्बद्र्धन नगरिदा जिर्ण बन्दै गएको छ । उक्त मल्लकालीन धरमकोट दरबारको समयमै उचित संरक्षण नगरिदा दिनानु दिन जिर्ण हुदै तथा भत्किदै गएको स्थानियबासीहरु बताउछन् । गौरापर्बको बेला ७ दिन सम्म यसै दरबार तथा राजा र भागेश्वर देबताका बारेमा रचिएका गित र चैत गाईने गरीन्छ । 

कलात्मक ढंगकोे उक्त दरबार निमार्ण गरिदा स्थानिय जनता बाट संकलन गरिएको मास पिसि गाह्रो बनाएको र त्यसै गाह्रो बाट दरबारका नौ तला निमार्ण भएको निरौलीका स्थानिय सुरेन्द्र बोहराले बताउनु भयो । उहाँले भन्नु भयो ‘सुदूरमा गौरा पर्ब आउने बेलामा मात्र यो दरबारका बारेमा कुरा गरिन्छ बाँकी समय कोही केही बोल्दैनन् ।’ करिब सय बर्ष भन्दा पहिले निरैपाल राजाले आफनो शासनकालमा निमार्ण गरेको उक्त दरबार नाघी मल्ल राजाको शासन कालपछि खाली भएको र निरैपाल राजाका नामबाट पछि गएर सो ठाउ लाई निरौली गाबिसको नाम राखिएको किम्बदन्ति रहेको निरौका अर्का स्थानिय हेम हमालले बताउनु भयो । मल्लकालीन समयमा राजा नाघि मल्ल र सोही ठाउमा रहेको भागेश्वर देबता बिच को ठुलो भन्ने बिषयमा घम्सा घम्सि (भनाभन) चलेको र राजाले आफु ठुलो भएको जिकिर गरेपछि भागेश्वर देबताले उनको दरबार लगाएत अन्य बस्तुभाउ सबै लाई कम्पन गराई छलदेखाए पछि राजाले भागेश्वर देबता संग माफि मागी तपाई नै ठुलो भनी पुजा गर्न थालेको डोटेली चैत (धुमारी) मा उल्लेख गरिएको निरौली १ का अर्का स्थानिय नरबहादुर बोहराले बताउनु भयो । उहाँले भन्नु भयो ‘ तै ठुलो देवता भागेश्वर मै नानौ राजा नागी मल्ल माफी दे देवता तेरै पुजा गर्छु’ भन्ने जस्ता शब्द चैतमा उल्लेख गरिएकाले गौरामा पनि त्यहि गाउदै खेलिन्छ ।’ भग्नाबसेसमा परिणत हुदै गएको उक्त दरबारको माथिल्लो तलामा गएर हेदा सर्प (नाग) देखा पर्ने गरेको र दरबारमा बहुमुल्य सम्पति हुन सक्ने तथा त्यहाँ भएको सर्पको डरका कारण कसैले पनि उत्खनन् गर्ने आट समेत नगरेको स्थानिय बतासीले बताए । 
निरौली गाउको माथी अग्लो रमणिय डाँडामा रहेको उक्त दरबारको समयमै उचित संरक्षण तथा सम्र्बद्धन गरिए त्यहाँको एतिहासिक र पर्यटकिए बिकास हुनेकुरा स्थानियबासी बताउछन् । यतिमात्र नभई मल्ल राजाले प्रयोग गर्ने मगराउ (नाउला,कुवा) पनि जिर्ण बन्दै गएका छन् । त्यस्तै र्बैछनमा रहेको रिसेडी दरबार बाट राजा घोडामा चढेर निरौली दरबारमा आउने जाने समयमा बिच बाटोमा रहेको घोडालाई दाना पानी दिने ढुंगा तथा फलामका तोपडा पनि संरक्षण नहुदा टुटफुट हुन थालेका छन् । सुदूरपश्चिमको प्रशिद्ध पर्ब गौरामा पनि राजा नाघि मल्ल तथा भागेश्वर देबताका बारेमा रचिएका गित (चैत,धुमारी) गाउने चलन अझै रहेको गड्सेरा स्थित महाकाली माबीका प्रध्यानात्तयापक ज्ञानी प्रशाद ओझाले बताउनु भयो । उहाँले भन्नु भयो ‘आँखै अगाडी देखीने चिज त संरक्षण नहुदा दिनानु दिन लोप हुदैछ गितका रुपमा गाईने चैत,धुमारी पनि लोप नहोला भन्न सकिन्न ।’ पुरातात्विक महत्व बोकेको यहाँको मल्लकालीन दरबारको संरक्षण तथा सम्बद्र्धन गरिदिन स्थानियले सबैमा आग्रह समेत गरेका छन् । 

(Source: Bimal Bista/ Radiounity online)
Read more..

बडिमालिका दर्शन यात्रा (Journey to Badimalika: Photo Feature)

सुदूरपश्चिम, नेपालकै एक प्रसिद्ध धार्मिकस्थल बडिमालिका, बाजुराको दर्शन निम्ति जानु भएका सुरेश चौधरीले खिचेका सात तस्बिर 'बडिमालिका दर्शन यात्रा (Journey to Badimalika: Photo Feature)
बाजुराको एक दृश्य 
बडिमालिका तर्फ हिंड्दै गर्दा 





Read more..

सुनकुडा, बझाङ्गका मनोरम दृश्यहरु (Sunkuda,Bajhang- Photo feature)

सेती अन्चल, बझाङ्ग जिल्लाको सुनकुडा गाउँ बिकास समिति र त्यस आसपासका मनोरम दृश्यहरुको सङ्ग्रह ! यी तस्विरहरु  कर्ण बोहरा र दिनेश स्याड़ाको फेसबुकबाट लिईएको हो !
 sunkuda

sunkuda, bajhang

Sunkuda, bajhang

Sunkuda, Bajhang

Sunkuda Health Post, Bajhang

Sunkuda, bajhang

Sunkuda

Bajhang

Read more..

हे भगवान ! फेरी सडक दुर्घटना (Again Road traffic accident)

Road Traffic accident in Nepal
बझाङ जाँदै गरेको बस बैतडीमा दुर्घटना, ५ को मृत्यु.. काभ्रेमा यात्रुबाहक बस दुर्घटना, २५ को मृत्यु.. आखिर कहिलेसम्म यस्ता समाचारको बिषय बनिरहनु पर्ने हो हामीहरु ? ट्राफिक नियम कडाई, सडक स्तरोन्नति गर्न ध्यान देऊ सरकार.. पानी जहाज र ग्यासको पाइपलाइन अलि ढिलो गरे पनि हुन्छ, सिङ्गापुर बनाउनु अघि ढुक्कसँग बाँच्न सक्ने नेपाल बनाई देऊ ! मृत आत्माहरुप्रती हार्दिक श्रद्धान्जली, घाइतेहरुको सिघ्र स्वाथ्यलाभको कामना एबम् परिवारजनमा हार्दिक समबेदना ! RIP to all who lost their life in road accident, get well soon all injured people !!! :( :(
(फोटो: कान्तिपुर)
Read more..

सुदुरको स्वर्ग ( Panoramic view of Khaptad in Mid winter)

Panoramic view of Khaptad in mid winter


सुदूरपश्चिमको खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज, डोटी (३ हजार ५० मिटर)मा अवस्थित खप्तड तालको तस्बिर हो, यो । यस ‘पानोरामिक भ्यू’लाई गत वर्षको मध्य हिउँद अर्थात् पुस महिनाको तेस्रो साता क्यामरामा कैद गरिएको थियो ।
 (स्रोत: गोरख बिष्ट/नेपाल)
Read more..

खप्तड- वाहन

Khaptad, Nepal
खप्तड-वाहन 

अछाम, डोटी, बाजुरा र बझा​ङको संगमस्थल खप्तडको खुला चौरमा घोडा । यस क्षेत्रमा घोडालाई वाहनका रूपमा प्रयोग गरिन्छ । खप्तड घुम्न आएका पर्यटक, बिरामी तथा अशक्तहरूलाई बोक्न पनि घोडा नै चाहिन्छ । उसै त सुन्दरताको खानी, त्यसमाथि घोडाहरूको मनमोहक दृश्य, सुनमा सुगन्ध थपिएको छ ।

(स्रोत: अंगद ढकाल/नेपाल)

Read more..

घुम्न जाउँ सुदूरपश्चिम (Photo feature & Videos)

पर्यटकीय सम्भावना प्रचुर भएको तर पर्यटकको उपस्थिति न्यून भएपछि सुदूरपश्चिमका पर्यटन ब्यवसायीहरू राजधानी आएका छन्।सुदूरपश्चिमका पर्यटकीय स्थलको जानकारी तथा पर्यटकीय पदमार्गहरुका पोडक्ट लिएर उनीहरू राजधानी आएका हुन्। 

पर्यटन विकास समाज (टिडिएस) धनगढीले सुदूरपश्चिमका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरूलाई समावेश गरेर बनाएको सात किसिमका पर्यटकीय प्रडक्ट बनाएको छ। 

सो प्रडक्टको प्रचार प्रसार तथा प्रर्वद्धनका लागि समाजका अध्यक्ष कृष्णबहादुर महराको नेतृत्वमा आएको टोलीले काठमाडौंका टुर अपरेटर, टान, नाटा, नाटो, टुर्गान, नेपाल पर्वतारोहण संघ, पर्यटन बोर्ड र पत्रकार लगायत सरोकारवालासँग ‘वाइल्ड वेस्ट’ को प्रोमोशनका लागि सहयोगको आह्वान गरेको छ।
नेपालकै मात्र नभएर विश्वकै मान चित्रमा नमुना ठहरीएका सुदूर ताथ मध्यपश्चिमा पर्यटकीय स्थलहरु भएर पनी उचित पर्यटकको आगमन नभएका कारण काडमाडौंमा आएर आफ्ना प्रडक्टहरु जानकारी गराएको समाजका अध्यक्ष कृष्ण बहादुर महराले बताए। 



‘प्रशस्तै पर्यटकीय सम्भावना हुँदाहुँदै पश्चिममा पर्यटकको चहलपहल गराउन सकिएको छैन,’ महरा भन्छन्, ‘त्यसैले काठमाडौंमा बसेर पर्यटन प्रबद्धन तथा पर्यटन क्षेत्रलाई आफ्नो ब्यबसाय गरीरहेकोहरुलाई सो क्षेत्रको पर्यटन प्रवद्धन तथा त्यहाका प्रडक्ट दिन हामी आएका हौं ।’ समाजले पर्यटन बोर्डसँग मिलेर केही समय अघि कार्यक्रम समेत आयोजना गरेको थियो ।
समाजले नौ दिने रामारोशन पदयात्रा, २२ दिने खप्तड–रारा पदयात्रा, ११ दिने सुदूरपश्चिम सम्पदा पदयात्रा, नौ दिने खप्तड पदयात्रा र १० दिने अपी नाम्पा पदयात्राको प्याकेज बनाएको अध्यक्ष कृष्ण बहादुर महराले बताए । ‘यी सबै प्यकोजहरु पत्रकार, ब्यबसायी तथा केही प्याकेजमा पर्यटकहरुले पदयात्रा समेत गरिसकेका छन्, समाजका सदस्य एव पर्यटन ब्यबसायी अमर शाहीले भने।
सदस्य रहेका शाहीको कम्पनी रैका ट्राभल्सले मध्य र सुदूरपश्चिलाई जोडेर रारा, बर्दिया र शुक्लाफाँटा समेटिएको पाँच दिने वाइल्ड वेस्ट प्याकेज चलाउँदै आएको छ। सुदूर तथा मध्यपश्चिमको एकीकृत पर्यटन विकासमा जोड दिँदै आएका शाही भन्छन्, ‘पश्चिमको पर्यटन प्रवद्र्धन गरेर मात्र भएन अव यस्लाई मार्केटिङ खाँचो छ ।’
एक दशकअघि गोपी हमाल अध्यक्ष हुँदा कैलाली उद्योग वाणिज्य संघले ‘सुन्दर सुदूरपश्चिम’ अभियान चलाएर पश्चिममा पर्यटकीय सम्भावनाको ढोका खोलेको थियो । आज सुदूरपश्चिमका नौवटै जिल्ला सदरमुकाममा आधुनिक होटल खुलिसकेका छन् । धनगढी, महेन्द्रनगर, टीकापुर लगायत सहरमा करोडौं रुपैयाँका होटल खुलिसकेका छन् ।
(स्रोत: सेतोपाटि डट कम)
Read more..