Social Icons

facebook rss feed email

Featured Posts

Karnali Bridge chisapani” width=

Karnali Bridge

The junction which connects beautiful farwest with remaining Nepal. This river(Karnali) is the Longest River of Nepal.

khaptad National park” width=

Khaptad Patan

Sangrila in earth, beautiful place in Bajura, Bajhang, Achham and Doti districts of Beautiful farwest of Nepal.

Dodhara chadani Jholunge Pul” width=

Mahakali suspension bridge(Dodhara-Chadani Jholunge Pul)

Bridge over Mahakali river, which connects 2 VDCs of Nepal (Dodhara and Chadani VDC) across Mahakali with whole Nepal, Length is 1496.5m.

suklafata wildlife reserve” width=

Shuklaphanta Wildlife Reserve of Nepal

Best known and most accessible Wildlife Reserve having large Swamp Deer Herds of Asia, and is invariable associated with the Royal Bengal Tiger and the great One-horned Rhinoceros both endangered species.

“tharus

Tharu Culture

Performing their own cultural dance.Tharus are the indigenous ethnic group who live in the Terai with a concentrated population in the middle and west of the country.

Airport in Dewal Bajhang farwestern Nepal” width=

Bajhang Airport(BJH)

Domestic Airport in Dewal Bajhang, farwestern Nepal.

bhuwa natch “ width=

Bhua naach

One of the cultural dance of Far West, Nepal. Which is started after victory of war in Western part of Nepal during unification of country. Which is mainly performed in Bajura,Bajhang & Achham.

Hope I catch enough fish for my family” width=

Hope I catch enough fish for my family

Old Tharu man fishing in a old canal.

A local porter from Far western region nepal” width=

A Porter in his way.

Life is hard but they enjoy it on their way. A local porter from Far western region, Nepal.

Boys playing cricket near Himalayas in Darchula.Winner will get yarshagumba from loser” width=

Crazy for Cricket.

Boys playing cricket near Himalayas in Darchula.Winner will get yarshagumba from loser.

Rana Tharu  singing hori song” width=

Never forget own Culture.

Rana Tharu women in their traditional attire singing hori song. Most of Rana Tharus are lives in southern part of Kanchanpur District.

Seti River farwest nepal”  width=

West Seti River.

Nowadays West Seti River is famous because of West Seti Hydroelectric Project(750 MW).

Shree Satyavadi Higher Secondary School Bajhang”  width=

School is the Temple of Education.

One of the oldest School of Nepal, Shree Satyavadi Higher Secondary School, Bajhang.

Goddess Ugratara temple”  width=

Ugratara temple

Goddess Ugratara is the deity to whom the temple of Ugratara is dedicated.

वाह ! खप्तड (फोटो फिचर)


काठमाडौंबाट तीन दिनको यात्रामा पुगिन्छ खप्तड । ३ हजार १ सय मिटरको उचाइमा रहेको खप्तड पुग्दाको थकाइ त्यहाँ रहेका २२ वटा पाटनले मेटाउँछन् । यहाँसम्मको यात्रा सजिलो छैन । काठमाडौंबाट धनगढी अनि डडेल्धुरा, बैतडी, हुँदै बझाङको एउटा सानो गाउँ लामातौलासम्म गाडीको यात्रा गर्न दुई दिन लाग्छ ।


लामातौलामा ‘होमस्टे’ सुविधा छ । स्थानीयले खुलेरै स्वागत गर्छन् । त्यहाँबाट जंगलको बाटो, हरियाली र वर्षासँगै देखिने पानी जमेका खेतका गरा र रोपाइँको दृश्य हेर्दै यात्रा अघि बढ्छ । जंगली बाटो भएर दारुगाउँ र लोखाडा हुँदै आठ घन्टा पैदलयात्रामा पुगिन्छ खप्तड ।








पहाडको चुच्चोमा अग्लाअग्ला रूख र त्यसको फेदीमा सुन्दर हराभरा चौर यसको सुन्दरता हो । चौरमा घाँसे मैदान, मैदानमा छाडिएका घोडाहरू र चौरमा फुलेका रंगीबिरंगी घाँसेफूलले यात्रुलाई प्रकृतिसित एकाकार गराउँछन् ।
 खप्तड क्षेत्र सुदूरपश्चिमका चार जिल्ला बझाङ, अछाम, डोटी  र बाजुराको संगमस्थल हो । यहाँ खप्तड बाबाको कुटी, खप्तड दह, त्रिवेणी धाम, नागढुंगा र सहस्रलिङ्ग बाबाको मन्दिरजस्ता चर्चित धार्मिकस्थल छन् । गंगा दशहरा यहाँ लाग्ने यस क्षेत्रकै ठूलो मेला हो । पर्यटनको प्रचुर सम्भावना हुँदाहुँदै पनि ‘भर्जिन’ छ खप्तड ।


शब्द/तस्बिर: अंगद ढकाल, (कान्तिपुर दैनिकको अनलाइन संस्करणबाट साभार)
Read more..

ऐतिहासिक अमरसिंहगढी किल्ला (फोटोहरु)

अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  
पृथ्वीनारायण शाहपछि उनका छोरा बहादुर शाहले नेपाल एकीकरणको नेतृत्व गरेका थिए । रणबहादुर शाहको शासनकालमा बहादुर शाहकै नेतृत्वमा नेपालको सीमाना  सुरुमा कुमाउ गढवालसम्म पुगेको थियो ।
एकीकरणको अभियानबेला विस १९४७ भदौ ३१ गते सेति नदीको नारीदाङ भन्ने स्थानमा गोरखाली फौजले डोटेली फौजलाई हराएपछि कर्णाली र पश्चिमी भूभागमा युद्ध गर्न अमरसिंह थापा प्रशासक नियुक्त भएका थिए ।
अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  
 तिनै अमरसिंह थापाले आफू नियुक्त भएको वर्ष बनाउन लगाएको ढुंगेकिल्ला डडेलधुरामा अमरगढी किल्लाको रुपमा परिचित छ । यही किल्लालाई आधार बनाएर गोरखाली फौजले युद्ध लडेको थियो ।
काँकडा र कुमाउको अलमोडामा नेपालको हार भएपश्चात यो क्षेत्रको सदरमुकाम दीपायल सिलगढी सरेको बताइन्छ ।
अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  

अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  
अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  
अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  
अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  
अमरसिंह गढी , डडेल्धुरा  

( तस्बिर/शब्द: कान्तिपुर अनलाइनबाट अंगद ढकाल )
Read more..

Chhaliya nach

Chhaliya nach

विवाह, व्रतबन्धलगायत अन्य चाडपर्वमा सुदूरपश्चिम भरिनै लोकप्रिय रहेको छलिया नाच लोप हुँदैछ । ( स्रोत: रासस )
Read more..

बडिमालिका यात्रा: बाटो, खर्च र समय ?

प्रकृतिसँग नरमाउने मानिस सायदै कम हुन्छन् । त्यसमध्ये हिमाल र बादलभन्दा पनि माथि आफूलाई पाएपछि नरमाउने कुरै भएन । बाजुराको कैलाशमान्डु गाविसमा रहेको बडिमालिका वास्तवमै अनुमप र सुन्दर स्थल  हो । 
Badimalika, Nepal
बडिमालिका मन्दिर 
ठाडो पहाडको बाटो हरेक समय परिरहने सिमसिम पानीमा भिज्दै बडिमालिका क्षेत्रमा पुग्दा पृथ्वीलाई छोडेर सौर्यमण्डलको छुट्टै ग्रहमा पुगेको भान गराउँछ । बडिमालिका क्षेत्र प्रकृतिको हिसाबले धनी हँुदा–हँुदा पनि मानव निर्मित भौतिक सुविधाले पछिपर्दा भने केही खिन्नता महसुस हुन्छ । समुद्री सतहबाट झन्डै ४ हजार ३०० मिटर उचाइमा रहेको बडिमालिका क्षेत्र सुदूरपश्चिमको मात्र सुन्दर क्षेत्र नरहेर नेपालका चर्चित क्षेत्रमध्ये एक हो । अन्य समयमा सुनसान रहने यस क्षेत्रमा जनैपूर्णिमाको अघिल्लो दिन सुदूरपश्चिमका ९ वटै जिल्लाबाट स्थानीयहरू झन्डै १० हजारको हाराहारीमा पूजा गर्नका लागि त्यस क्षेत्रमा जाने गर्छन् ।
प्राकृतिक छटाले भरिपूर्ण त्यस क्षेत्रको विकासका लागि हालसम्म कुनै पनि गतिविधि अगाडि नबढेको यस क्षेत्र पर्यटकीय सम्भावना बोकेको सुन्दर क्षेत्र हो । धार्मिक पर्यटनको विशेष सम्भावना रहेको यस क्षेत्रमा काठमाडौैंबाट त्यस क्षेत्रमा पुगेर काठमाडौंमा फर्कनका लागि ९ दिन समय लाग्छ । हवाईमार्ग, सडक मार्ग र ५ दिनको पैदलयात्राले बडिमालिका यात्रा सहज र रमाइलो बनाउँछ । पैदल यात्राको क्रममा पूरैक्षेत्र जंगल र पहाड मात्र भएकोले खाने–बस्ने व्यवस्था भएकाले टेन्टमा बास बस्नुपर्छ, जसका लागि सबै व्यवस्था समूहले आफैं गर्नुपर्छ ।
धार्मिक महत्व  
badimalika
बडिमालिका जाँदै गर्दा 
बडिमालिका मन्दिर हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि धार्मिक आस्थाको केन्द्र बिन्दुका रूपमा छ । यहाँ हरेक वर्ष जनै पूर्णिमाको सु–अवसर पारेर मेला लाग्ने गर्छ । मेला अवधीमा सुदूर पश्चिमाञ्चलका सम्पूर्ण जिल्ला, कर्णाली अञ्चलका तथा अन्य जिल्लाहरू साथै भारतबाट पनि दर्शनार्र्थीको भीड लाग्ने गरेको छ । धार्मिक ग्रन्थ, स्वस्थानी व्रत कथाको आधारमा यस क्षेत्रमा (मन्दिर) दक्ष प्रजापतिको यज्ञमा सतीदेवीले आत्मदाह गरेपछि शिवजीले उनको मृत शरीर बोकेर विभिन्न स्थानमा घुम्ने क्रममा यहाँ पुगेर सतीदेवीको कुम पतन भई यस पर्वत (मलयागिरी पर्वत) मा देवी उत्पन्न भई बडिमालिका मन्दिर स्थापना भएको कथन छ । त्यसैले हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले आफ्नो मनोकांक्षा पूर्ण होस् भन्ने उद्देश्यका साथ यस मन्दिरमा दर्शन गर्न आउने गरेका छन् ।
पर्यटकीय महत्व
बडिमालिका मन्दिरसँग आफनो छुट्टै धार्मिक महत्वको विषय भए पनि यस मन्दिर जान आउन गर्नुपर्नेबीच बाटोमा प्रशस्तै यस्ता स्थलहरू छन्, जसबाट प्रचुर मात्रामा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरू भिœयाई आर्थिक उपार्जन गर्न सकिने सम्भावनाहरू छन् । बडिमालिका मन्दिर पुग्न बाजुरा सदरमुकाम मार्तडीदेखि जान आउन करिब ३,४ दिन लाग्छ । सदरमुकामबाहेक यस मन्दिर जान छोटो बाटोको रूपमा कैशाशमाण्डु गाविसको नाटेश्वरी मन्दिर भएर जान सकिन्छ । यी तिन ठाउँबाट जाँदा बाटामा थुप्रै मन्दिर, जडिबुटी, वनस्पति, वन्यजन्तु, पहाड, पर्वत, नदी, खोल्सा, झरना आदि जस्ता पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने खालका र उनीहरूका मुख्य खोजीका विषयहरू त्यस क्षेत्रमा छन् ।
बडिमालिका क्षेत्र धार्मिक तथा प्राकृतिक पर्यटनका दृष्टिबाट प्रचुर सम्भावना बोकेको क्षेत्र हो । एकैदिन १० हजारको संख्यामा पुग्ने तीर्थयात्रीहरूको उपस्थितिले यसलाई प्रमाणित गर्छ । प्रचार–प्रसारमा ल्याउन सके आन्तरिक तथा धार्मिक पर्यटन बढ्नेमा दुईमत छैन । यसका साथसाथै बडिमालिका क्षेत्रबाट प्याराग्लाइडिङको सम्भावना पनि प्रचुर छ । यसका लागि अध्ययन भए पनि व्यवहारमा भने लागू हुन सकेको छैन । भाद्र जनैपूर्णिमा बाहेकको अन्य समयमा पनि यस क्षेत्रमा पर्यटक लैजान सके सुदूरपश्चिममा खप्तड पछिको दोस्रो प्रसिद्ध पदयात्रा तथा पर्यटकीय स्थल बन्न सक्छ ।
काठमाडौं–बडिमालिका नवौं दिनको यात्रा 
पहिलो दिन   
काठमाडौंबाट ९ दिन समयमा पूरै घुमेर फर्किन सकिने यस क्षेत्रमा जानका लागि पदयात्राबाहेक अन्य विकल्प छैन । काठमाडौंबाट १ घन्टा २० मिनेटको हवाई यात्रापछि धनगढी विमानस्थल पुग्न सकिन्छ । त्यसपछि भने सोही दिन धनगढी बाट ५ घन्टाको सवारीको यात्रापछि डडेलधुरामा गएर पहिलो दिनको यात्रा सकिन्छ ।
दोस्रो दिन
डडेलधुराबाट डोटीको दीपायल, सिलगढी हँुदै अछामको साँफेबगरबाट अगाडि बाजुराको मौरिया ८ घन्टाको  बस यात्रापछि पुग्न सकिन्छ । मौरियाबाट पुन २ घन्टाको यात्रापछि लामागढा पुग्न सकिन्छ । केही छिनको पैदल यात्रापछि बाजुराको जडंगा पुगेपछि दोस्रो दिनको यात्रा समाप्त हुन्छ ।
तेस्रो दिन
समुद्री सतहबाट १ हजार १६७ मिटर उचाइमा रहेको जडंगाबाट ४ घन्टाको पैदल यात्रापछि कोर्दा भन्ने स्थानमा बिहानको खाना खाइन्छ । त्यसपछि लगातार ५ घन्टाको पैदलयात्रापछि  ९ घन्टाको पदैल यात्रापछि २ हजार ९९१ मिटर उचाइमा रहेको करली चौर भन्ने स्थानमा बास बस्नुपर्छ । पानीको सुविधाहरू रहेकाले त्यसक्षेत्रामा बस्न खासै समस्या हुँदैन ।
चौथो दिन   
Badimalika temple
बडिमालिका मन्दिर 
चौथो दिनको यात्रा धेरै उचाइसम्म हुने भएकाले केही लेक लाग्ने समस्याले समेत सताउने भएकाले पानी जतिसक्दो धेरै पिउनुपर्छ । करलीचौरबाट बिहान ७ बजेदेखि हिँड्दा त्यो दिनको यात्रा बूढीगंगाको शिरभाग रक्तकुन्ड र दूधकुन्डको संगम त्रिवेणीसम्म पुग्नका लागि ९ घन्टाभन्दा बढी समय पैदलयात्राको क्रममा लाग्छ । करलीचौरबाट केही घन्टाको पैदल यात्रापछि  ३ हजार १३२ मिटर उचाइमा रहेको देउराली छौपाटनमा पुग्न सकिन्छ । छौपाटनबाट केही तल पारिपाटन हँुदै सोटा पाटन भन्ने स्थानमा बिहानको खाना खाइन्छ । जुन ३ हजार ४०३ मिटर उचाइमा पर्छ, जहाँ मानव निर्मित जस्तो देखिने फूलहरूले पूरै क्षेत्र ढकमक्क देखिन्छ । जहाँ प्रकृतिले आफैं निर्माण गरेको हो । त्यसमा केही समयको आरमपछि पदैल यात्रा सुरु हुन्छ । २ घन्टाको पदैल यात्रापछि ३ हजार ६३९ मिटर उचाइमाथि रहेको घोडापाटन क्षेत्र पुग्न सकिन्छ । घोडापाटनबाट केही घन्टाको पैदल यात्रपछि वीरबसौना हुँदैै ३ हजार ३६७ मिटर उचाइमा रहेको भित्ताछैना भन्ने स्थानमा पुग्न सकिन्छ । सयौंथरीका फूलहरूले मन लोभ्याउँदै झन अगाडि बढ्न प्रेरित गर्छ । त्यसको केही घन्टाको पैदलयात्रापछि समुद्री सतहदेखि ३ हजार ८७० मिटर उचाइमा रहेको कालीकोट र बाजुरा जिल्लालाई जोडेको त्रिवेणी पुग्न सकिन्छ । उक्त क्षेत्रलाई बूढीगंगा नदीको शिरभागको रूपमा रहेको त्रिवेणीमा दूधकुन्ड र रक्तकुन्ड नदी मिसिएको छ । बडिमालिका जान आउने हजारांै तीर्थयात्रुहरू पालटाँगेर त्यसै नदीको छेउछाउमा रात बिताउँछन् । काठमाडौंबाट हिँडेको चौथो दिनको रात त्यसै क्षेत्रमा बिताइन्छ ।
पाँचौं दिन
बडिमालिका पुगिने दिन भएकाले पाँचौं दिन विशेष खालको स्मरण राख्ने दृश्यहरू र कौतुहलताले बढी सताउँछ । बिहानैदेखि त्रिवेणीमा आफ्ना स्वर्गवास भएका बाबु र आमाको श्राद्ध गर्नेहरूको भीड नदीवरपर देखिन्थ्यो । केही भने पूजा गर्नमा बेस्त देखिन्थे नदीको बीचभागमा । तर, त्यो दृश्यले भन्दा त्यसको माथिल्लो भागहरूमा देखिने घाम र छायाले मन लोभ्याउँछ । केही छिनमै पूरै अन्धकार हुने गरी कुहिरोले ढाकिन्छन पहाडहरू भने केही छिनमै घाम लागेर खुल्दा कतै स्वर्गमा आइपुगेको भान हुन्छ त्रिवेणी वरपरको दृश्य ।  त्रिवेणी क्षेत्रमा रहेको अर्को अचम्म लाग्दो र आकर्षक दृश्यावलोकनको क्षेत्र हो खेतीबेती । यो क्षेत्रमा तराईका फाँटमा झै यति उचाइमा धानका गह्राहरूझै मिलाएर धान रोपिएको जस्तै दृश्य देख्न सकिन्छ । यहाँ लगाएको जस्तो देखिने धान जस्तै तर नफलेको देखिन्छ । यी गह्राहरूमा यो बाली दूरी मिलाएर डोरी हालेर लगाएको जस्तो गरी बोटहरू रोपिएका छन् । पौराणिक कथनअनुसार वर्षायाममा चराहरू बेसीतिर नहुनुको कारण त्यहाँ गएर खेतीबेतीमा खेती गर्छन् रे । बिहानको सुन्दर दृश्यको अवलोकनपश्चात् सुरु हुन्छ बडिमालिका मन्दिरको यात्रा । त्रिवेणीबाट लगातार ६ घन्टाको यात्रापछि बडिमालिका पुगिन्छ । त्रिवेणीबाट केही घन्टाको हिँडाइपछि लौरी विनायक पुग्न सकिन्छ । जहाँ भेडा र घोडा चरेका दृश्यहरू देख्न सकिन्छ । ६ घन्टाको पैदल यात्रापछि पाँचौं दिनको साँझ बडिमालिका मन्दिर परिसर पुगिन्छ । समुद्री सतहबाट ४ हजार २१४ मिटर उचाइमा रहेको बडिमालिका मन्दिर वरपर हजारांै तीर्थयात्रीहरू पालटाँगेर रात्री १२ बजे देखिलाग्ने पुजाको प्रतीक्षमा बसेका हुन्छन् । बेलुकीपख खास मौसम नखुल्ने भएकाले चिसोका कारण धेरै मानिसहरू पालमा बस्छन् ।
छैटौं दिन
छैटौं दिनको बिहान बडिमालिका मन्दिर परिसरबाट देखिने प्राकृतिक दृश्य शब्दहरूमा बयान हुन सक्दैनन् । पारिपाटी देखिने हिमालका दृश्य त्यसभन्दा तल बादल र बादलभन्दा माथि आफू रहेको दृश्य क्यामेरामा कैद गर्न तँछाड र मछाड गरेका हुन्छन् । विहान सूर्य उदाउँदाको दृश्य झनै मनमोहक देखिन्छ । रातको १२ बजेदेखि दिनको १२ बजेसम्म गरिने विशेष पूजामा १० हजारभन्दा बढीले दर्शन गर्छन् । पहाडको टाकुरामा रहेको मन्दिर परिसर मानिसहरूको भीडले कोलाहल भइरहे तापनि प्राकृतिक छाटाले आनन्द महसुस दिलाउँछ । केही घन्टाको बडिमालिकाको मनोरम दृश्यको अवलोकनपछि तल झर्नेक्रम सुरु हुन्छ । छैटांै दिनमा ४ हजार २१४ मिटर उचाइमा रहेको बडिमालिकाबाट बीचमा बस्ने स्थान नभएकाले २ हजार १०१ मिटर तल नाट्टेश्वरीमा आएर बास बस्नुपर्ने हुन्छ । बडिमालिकाबाट ३ हजार ६५६ मिटर उचाइमा रहेको विष्णुपानी, चानकिली हुँदै ३ हजार ३७७ मिटर उचाइमा झरेपछि धर्मघर आइपुगिन्छ । त्यस्तैगरी ३ हजार १७ मिटर उचाइमा रहेको ठूलागढा हँुदै २ हजार ६६१ मिटर उचाइमा रहेको मोतीबनी हुँदै २ हजार १९५ मिटर उचाइमा रहेको लामागढा पुगिन्छ । त्यसको १ घन्टाको पदयात्रापछि २ हजार १०१ मिटर उचाइमा रहेको नाट्टेश्वरी पुगिन्छ । बडिमालिकाबाट १० घन्टाको लगातार पदयात्रपछि नाट्टेश्वरीमा बास बसिन्छ । बडिमालिका पुगेका सबै तीर्थयात्रीहरू नाट्टेश्वरीमा आइपुगेपछि पालटाँगेर रातभर देऊडा गीत गाएर रमाइलो गरी बस्छन् ।
सातौं दिन
सातौं दिन जनैपूणर््िामा दिन पर्ने भएकाले नाट्टेश्वरीमा मन्दिरमा ठूलो मेला लाग्ने गर्छ । त्यहाँ जिल्ला प्रशासन कार्यालयले समेत बोकाको बली चढाउने प्रचलन छ । जनैपूर्णिमा दिन सबै तीर्थयात्रीहरूले पूजा गरेपछि आफ्नो गन्तव्यमा लाग्छन् । नाट्टेश्वरीबाट झन्डै ४ घन्टाको पैदलयात्रापछि १ हजार ८ मिटर उचाइमा रहेको मौरियामा आइपुगिन्छ । त्यसपछि बिहानको खाना खाएर बसको यात्रा सुरु हुन्छ । मौरियाबाट अछाम हँुदै ८ घन्टाको यात्रापछि डोटीको सदरमुकामा सिलगढी आइपुगिन्छ । त्यहाँ नै सातांै दिनको यात्रा समाप्त हुन्छ ।
आठौं दिन  
डोटीको सिलगढीबाट आठौं दिनको यात्रा सुरु हुन्छ । सिलगढीबाट डडेलधुरा हुँदै ८ घन्टाको बसको यात्रापछि धनगढी पुगिन्छ । धनगाढीमा आठांै दिनको यात्रा सकिन्छ ।
नवौं दिन    
नवौं दिन भने धनगढीमा रहेको धनगढी विमानस्थलबाट १ घन्टा २० मिनेटको हवाईयात्रापछि काठमाडौंको त्रिभुवन विमानस्थलमा अवतरण गरेपछि बडिमालिका यात्रा समाप्त हुन्छ ।
एक जनाका लागि न्यूनतम खर्च (रुपैयाँमा)
काठमाडौं–धनगढी बसभाडा तथा खाना– २,०००।–
धनगढीदेखि जडांगा बसभाडा तथा खाना–२,०००।–
मौरयादेखि धनगढी बसभाडा–२,०००।–
धनगढीदेखि काठमाडौं बसभाडा तथा खाना–२,०००।–
होटेल तथा खाना खर्च–१०,०००।–
जम्माः १८,००० ।–
काठमाडौं धनगढी जहाजबाट थप–१०,००० ।–
जम्मा २८,०००।–
नोट–पदयात्राका क्रममा ३ दिन कुनै होटेल तथा आवासको सुविधा नभएकाले खाना तथा टेन्ट, स्लिपिङ ब्याग आफैंले प्रबन्ध गर्नुपर्ने हुन्छ ।
(  http://np.karobardaily.com बाट केदार दाहालको सामाग्री )
Read more..

मग्मगाउँदो टिकापुर

फूलैफूलको बगैंचा सहर। जसरी त्यहाँको पार्कमा थरिथरिका फूल फूल्छन्, त्यसैगरी नगरमा विभिन्न जातजाति बसोबास गर्छन। त्यस हिसाबले सिंगो टीकापुर सुन्दर फूलबारी हो। घुम्न लायक गन्तव्य।
घुम्ने धेरै चिज छन्। टीकापुरको पहिचान नै पार्क। त्यसबाहेक कर्नाली नदी, थारु बस्ती, बनाना रिसोर्ट, रानी महल, टाउन प्लानिङ आदि हेर्ने कुरा छन्। नजिकै मोहना खोलामा डल्पि्कन डुबुल्कि मार्छन। राम्रा होटल खुलिरहेका थिए। घुमन्ते माझ टीकापुरको मार्केटिङ भैरहेको थियो। पर्यटनको घाम छिप्पिँदै थियो। तर, नसोचेको भयो ७ भदौ ०७२ मा।

त्यो दिन टीकापुरमा आन्दोलनकारीबाट प्रहरीका सेती अञ्चल प्रमूख लक्ष्मण न्यौपाने सहित ८ प्रहरी र १ बालकको ज्यान गयो। नगर अशान्त बन्यो। लामो समय त्रासमा बाँचे स्थानीय, चाहे ती पहाडे हुन या थारु।

आज टीकापुर शान्त छ। तर, त्यहाँ पर्यटक छैनन्। केही दिन अघि गाउँ पर्यटन प्रबर्धन मञ्च (भिटोफ) नेपालको टोली टीकापुर पुगेको थियो। टोलीमा नाटोका महासचिव अमरबहादुर शाही, पर्यटन बोर्डका बरिष्ठ अधिकृत सुधन सुवेदी, टानका केन्द्रीय सदस्य संगम शेर्पा पनि थिए। टीकापुर पार्क र बनाना रिसोर्ट घुमेर फर्कियो टोली।
रिसोर्टमा हामीले बनाना किङ कालु हमालसँग टीकापुरको पर्यटनबारे अन्तरक्रिया गर्यौंो। टीकापुर घटना पछि लामो समय पर्यटकका पाइला परेनन् टीकापुरमा। अचेल फाट्टफुट्ट आउन थालेका छन्। जबकि उत्तिकै लोभ्याउँछ पार्कले। बिहान टीकापुर पार्क पुग्यौं। रंगीचंगी फूल र रुखहरुले सजिएको पार्क ८४ हेक्टरमा फैलिएको छ। जहाँ रत्न र ऐश्वर्य बगैंचा छ। बगैंचामा महेन्द्र आरोग्य गृह र वीरेन्द्र विश्राम बाटिका पनि।

राजा महेन्द्रले २०२७ सालमा २९ दिन कैलालीको टीकापुरबाटै राजकाज चलाएका थिए। कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटामा शिकार खेलिरहेका बेला मुटुको व्यथाले च्यापेपछि उनलाई आराम चाहियो। चिकित्सकको सल्लाहमा उनी टीकापुर पुगे। हावापानी राम्रो भएकाले २९ दिनसम्म त्यहाँ बसेर आराम गरे।

तिनताका सुरक्षाकर्मी टेन्टमा बसेका थिए। तर, राजाको लागि रातारात काठको घर बनाइयो। त्यही घर महेन्द्र आरोग्य गृह हो। पछि राजा वीरेन्द्रका लागि भनेर वीरेन्द्र विश्राम बाटिका बन्यो। पार्कमा रंगविरंगका फूल फूल्छन्। गुलाब मात्रै दर्जनौ थरिका। अरु फूल त्यत्तिकै। मग्मगाउँछ पार्क।

राजा महेन्द्र र रानी रत्नको चाहना अनुसार शिक्षा, स्वास्थ्य, वन, ढल र यातायातका हिसाबले व्यवस्थित गरियो टीकापुरलाई। खड्गबहादुर सिंहको अध्यक्षतामा ०२८ सालमा टीकापुर विकास समिति गठन भएपछि सरकारले त्यस क्षेत्रका ३ हजार एक सय ३३ बिघा जग्गा समितिलाई दियो। त्यहीँ वन फाँडेर पार्क बनाइयो। र, बस्ती बसालियो। थारू, बाहुन, क्षेत्री, ठकुरी, बाहुन, मगर, दमाई, कामी आदिको।

टीकापुरको पहिचान पार्क हो। जसलाई व्यवस्थित गर्न जरुरी छ। त्यो सँगै पार्क क्षेत्रमा जलविहार गराउनु पर्छ। पर्यटनकर्मी थर्कबहादुर शाहले कर्नाली नदीमा ...सिट अन टप कायाक' सुविधा थपे झैं अरु कृयाकलाप थपिनु पर्छ। पार्क ०६५ मा नगरपालिकाको स्वामित्वमा आएपछि पार्क चम्किन सकेको छैन। त्यसो त २०४६ को राजनैतिक परिवर्तन पछि समितिलाई राजनैतिक भर्ति केन्द्र बनाउँदा भाँडभैलो भैसकेको थियो।

महेन्द्र आरोग्य गृह र वीरेन्द्र विश्राम वाटिकालाई कि रिसोर्ट कि संग्रहालयका रुपमा विकास गर्नु पर्छ।

टीकापुरमा राम्रा राम्रा होटल छन्। सिद्धार्थ, ग्रिन एसिया, खप्तड प्याराडाइज रिसोर्ट, माउन्ट एभरेस्ट, राज, भावना, एरोमा, सेन्थल पार्कलगायत होटलमा २ सय भन्दा बढी बेड छन्। होटल सिद्धार्थ टीकापुरको पहिलो पर्यटकीय होटल हो। टीकापुरको नेटो काटेर आज सिद्धार्थ कटेज नाउँका रेस्टुँरा र होटल ठाउँ–ठाउँमा खुलेका छन्। खुल्दै छन्।


सिद्धार्थ बिजिनेस ग्रुपका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) कृष्णप्रसाद न्यौपानेका अनुसार उनका माइला दाजू लक्ष्मणले ०५४ सालमा टीकापुरको एउटा झुप्रामा चाउमिन पकाएर रेस्टुरेन्ट सुरु गरेका थिए। गुल्मिको हुँगा गाविसमा जन्मेका लक्ष्मणका ६ वटै दाजूभाई (बिष्णु, लक्ष्मण, ध्रुब, महेन्द्र, कृष्ण र केशवराज) होटल व्यवसायमै छन्। खासमा बिष्णुले गुल्मि सदरमुकाम तम्घासमा पहिल्यै होटल सुरु गरेका थिए। तर, सिद्धार्थको जन्म भने टीकापुरमा भयो।

आजका दिनमा सिद्धार्थ बिजिनेस ग्रुपले टीकापुर, चिसापानी, सुर्खेत, नेपालगञ्ज, वुटवल, चुम्लिङटार र काठमाडौंमा ८ होटल र ५ रेस्टुँरा चलाउँछ। करिब हजार जना रोजगार छन्। जुम्ला, भैरहवा, इटहरी, बिर्तामोड र काठमाडौंमा सुविधायुक्त होटल खोल्ने उसको योजना छ ।

टीकापुरमा अनौठो रिसोर्ट छ, बनानाज् रिसोर्ट। केरा बगैंचामा कालु हमालले सुरु गरेको 'बनानाज रिसोर्ट'मा केराको जरादेखि फूलसम्मका परिकार पाइन्छ। केराबाट बनेका निम्की, अचार, तरकारी, फिंगरचिप्स, पकौडा, मम, खीर, चिप्स, ब्रान्डीदेखि वाइनसम्म तीन दर्जन परिकार। बनाना किङ हमालले एउटा बनाना रेष्टुरेन्ट पनि चलाएका छन्। बनानाज रिसोर्ट अचेल आशा हमालको स्वामित्वमा छ।

कालुले टीकापुर क्षेत्रमै अर्को रिसोर्ट ...रानीमहल' सुरु गरेका छन्। ५ विघा केराबारीमा सुरु गरिएको। रानी पदमकुमारीले ११९ वर्ष अघि खनाएको रानी कुलो अहिले सामुदायिक भएको छ। उनको दरबारको भग्नावशेष फेला पारेपछि त्यहाँ हमालले रानीमहल स्तम्भ ठड्याएका हुन्। टीकापुर बसपार्कदेखि पाँच किलोमिटर दुरीमा छ रानीमहल। त्यहाँ दालभातदेखि केराका थरिथरि परिकार पाइन्छ।

एग्रो टुरिज्मको नुमना हो रिसोर्ट। किसानको बारी नै रिसोर्ट बन्न सक्छ भन्ने प्रमाणित गरिदिएका छन् उनले। आफ्नो सिको गर्दै अन्यत्रका किसानले कतै सुन्तला, कतै आँप र कतै स्याउका परिकारसहित रिफ्रेसमेन्ट सेन्टर खोल्नु पर्नेमा उनी जोड दिन्छन्।
आन्तरिक पर्यटकका लागि टकिापुर आकर्षक गन्तव्य हुँदै हो, भारतीयलाई पनि लोभ्याउन सक्छ। १६ किमिमा भारतीय सीमा बजार पिकुनिया छ। खक्रौलाको मोहना नदीमा पुल बनिसक्यो। उताबाट भारतीय तान्ने अभियान चलाउन अबेर गर्नु हुँदैन।
चिसापानीका माछा चाखेर टीकापुर जाने हो कि? चिसापानी बजारमा माछा बेच्ने थुप्रै रेस्टुँरा छन्। सुदूर र मध्यपश्चिमलाई जोड्ने कर्नाली नदिमाथि चिसापानी पुलबाट र्यााफ्िटङ गर्दै टीकापुर पुग्न सकिन्छ। स्थानीय व्यवसायीले त्यस्तो सुविधा मिलाउँछन्। चिसापानी– टीकापुर पार्कसम्म १६ किमिमा र्या फ्िटङ गर्न चार घन्टा।
टीकापुरबाट फर्केपछि मनमा केही कुरा खेलिरह्यो। जसरी फुलबारीमा बेली, जाई, जुही, चम्पा, चमेली, गुलाब, सयपत्री, मखमली सबैको समान अधिकार हुन्छ। त्यसैगरि टीकापुर पनि सबै समुदायको साझा हो। शान्ति र सद्भावको सञ्देश फैलाउन सके टीकापुर आकर्षक पर्यटन गन्तव्यका रुपमा चम्किन सक्छ ।
पोहोरको टीकापुर घटना पछि केही मान्छेको मनमा तुष बाँकी नै रहेछ। त्यो तुष बढ्दै गयो भने दूर्घटना हुन सक्छ। वर्षौंदेखि मिलेर बसेका समुदायबीच हार्दिकताको फुल फुलाइराख्न जरुरी छ। त्यसका लागि पहाडे र थारु समुदायका अगुवालाई एकै ठाउँमा उभ्याएर दुबै पक्षले आपसमा क्षमा याचना गर्ने पो हो कि!
इतिहासबाट पाठ सिक्नु पर्छ। प्रतिशोध साँध्यो भने शान्ति हुँदेन। अब फेरि त्यस्तो दुःखद् घटना नदोहोरियोस्। टीकापुर सुन्दर फूलबारीका रुपमा सधैं चम्किरहोस्।

कसरी पुग्ने : काठमाडौं–टीकापुर ६९० किमि। काठमाडौंबाट टीकापुरसम्म बस चल्छन्। पूर्व–पश्चिम राजमार्गको लम्कीबाट १८ किमिमा टीकापुर पार्क। काठमाडौं–धनगढी हवाइ उडान १ घन्टा। धनगढी टीकापुर ९० किमि।

[अमृत भादगाउँलेको सामग्री नागरिकन्युज बाट साभार, तस्बिर स्रोत: इन्टरनेट]
Read more..

प्रकृतिको सुन्दर बगैँचा खप्तड (फोटो फिचर)

प्राकृतिक सौन्दर्यताको खानी हो, खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज । खप्तडलाई सौन्दर्यको पर्याय नै मानिन्छ । त्यसैले खप्तडलाई धर्तीको स्वर्गको उपमा दिइएको छ । 







बझाङ, बाजुरा, डोटी र अछाम जिल्लाको संगमस्थलका रुपमा रहेको खप्तडमा २२ वटा घाँसे मैदान अर्थात पाटन रहेका छन् । सुन्दर घाँसे मैदानमा पुग्नेवित्तिकै यात्रीको थकान मेटिन्छ । यसको वरिपरि ५३ वटा थुम्काहरु छन्, जसलाई स्थानीय भाषामा झोती भनिन्छ ।
घाँसै मैदान, खप्तड दह, नाग ढुंगा, केदार ढुंगा, खप्तड बाबा आश्रम, शिव मन्दिर यहाँको आकर्षण हुन् । यो ५० वर्ष पहिले खप्तड बाबाले तपस्या गरेको पवित्र ठाउँ हो । खप्तड प्रकृति प्रेमीलाई मात्र नभई, धार्मिक पर्यटकलाई समेत उपयुक्त गन्तव्य हो ।
Khaptad, Nepal
सुदूरपश्चिमको सबैभन्दा प्रशिद्ध गन्तव्य स्थल खप्तड घुम्नका लागि जेठ, असारदेखि मंसिरसम्मको समय उपयुक्त मानिन्छ । चैत बैशाखमा खप्तड गएमा रंगीविरंगी लालीगुराँस फुलेको देख्न पाइन्छ ।
गंगा दशहरा मेला
Khaptad, Nepal
खप्तडको सबैभन्दा आकर्षक पक्ष हो, गंगा दशहरा मेला । प्रत्येक वर्षको जेठ महिनामा यहाँ भव्य मेला लाग्ने गर्छ । सुदूरपश्चिमका ९ वटै जिल्लासहित देशभरबाट यहाँ भक्तजनको भिड लाग्ने गर्छ ।
यसपटक पनि गंगा दशहरा मेला आयोजना हुँदैछ । ट्रेकिङ व्यवसायीले विभिन्न प्याकेजहरु बनाएर खप्तडमा पर्यटक लगिरहेका छन् । त्यो दिन त्रिवेणीमा नुहाउँदा सम्पूर्ण पापहरु पखालिने, मनको इच्छा पूरा हुने, पितृलाई तर्पण दिँदा पितृले मुक्ति पाउने र स्वर्ग जाने विश्वास छ । खप्तडमा ४० जनासम्मका लागि आवास र खाना खाने व्यवस्था छ ।
कसरी पुग्ने ?
Khaptad, Nepalखप्तडमा बझाङको तमैल र डोटीको झिंग्रानबाट जान सकिन्छ । बझाङको बाटो भएर जान धनगढीबाट गाडीमा तमैलसम्म ९ घण्टा गुड्नुपर्छ । तमैलबाट लामातोलासम्म लोकल जीप पाइन्छ, जिपमा ४५ मिनेट जति गुड्नुपर्छ ।
Khaptad, Nepal
Add caption
लामातोलाबाट ४ घण्टामा लोखाडा (खप्तड बेस क्याम्प) र त्यहाँबाट २ घण्टामा खप्तडका घाँसे मैदान र क्याम्प साइटसम्म पुग्न सकिन्छ । तमैल कटेपछि ठाउँ-ठाउँमा लोकल टि-हाउस छन् भने खाने-बस्ने पनि सुविधा । त्यसपछि उकालो बाटो करिब ४ घण्टा हिँडेर खप्तड लेक पुग्न सकिन्छ ।
(स्रोत: अनलाइनखबर,  तस्वीरः शुक्लाफाँटा जंगल कटेज रिसोर्ट)
Read more..

गंगा दशहरा मेला - बेहडाबाबा, कैलाली


बेहडाबाबा मन्दिर सुदूरपश्चिम क्षेत्रको मात्रै नभई नेपालकै चर्चित मन्दिर मध्येको एक हो । जहाँ पति तथा पुत्रलाभको विश्वास बोकेर तिर्थालुहरु आउने गर्छन् । सोचेको काम पुरा हुने भएकैले होला,  मन्दिरमा श्रद्धालुहरुको भीड बढिरहेको पाइन्छ । 
behadababa temple
बेहड़ाबाबा  मन्दिर, कैलाली 
धनगढी उपमहानगरपालिका–१६ (साविक उर्मा–४) रामपुरस्थित बेहडाबाबा शिव मन्दिरमा लाग्ने गंगा दशहरा मेलाको तयारी तीब्र पारिएको छ । हजारौं भक्तजनले दर्शन गर्ने बेहडाबाबा मन्दिरमा यसवर्ष असार १ गते (सक्रान्तिका दिन) गंगा दशहरा पूजा परेको छ । तीन दिनसम्म जारी रहने उक्त मेलामा नेपाल र भारतका हजारौं दर्शनार्थी तथा अवलोकनकर्ताहरुको जमघट हुने गर्दछ । 
पवित्र धार्मिक आस्थाको केन्द्र मानिने उक्त मन्दिरमा वर्षेनी लाग्दै आएको मेलाको तयारी तीब्र पारिएको बेहडाबाबा मन्दिर ब्यवस्थापन सेवा समितिले बताएको छ । समितिका अध्यक्ष खेम चन्दका अनुसार मन्दिरको सरसफाई तथा रंग रोगन, बाटो मर्मत सम्भार, खानेपानी र सुरक्षको व्यवस्थापन कार्य तीब्र गतिमा भैरहेका छन् । त्यस्तै मन्दिरमा दर्शन तथा मेला अवलोकनको लागि आउने दर्शनार्थी तथा आगन्तुकहरुलाई सहज रुपमा पूजापाठ तथा घुमफिरको लागि रणनीतिक योजना बनाउने काम भैरहेको अध्यक्ष चन्दले बताउनुभयो । 
त्यस्तै धनगढी उपमहानगरपालिकाका ईन्जीनियर द्धिजराज भट्टले स्थानीय आयोजक समिति र नगरपालिकावीच दुई पक्षीय सहमति भएर मेलाको तयारी भैरहेको बताउनुभयो । रंगरोगन, बाटो मर्मत सम्भार र खानेपानीको लागि अर्टिजन बोरिङ हाल्ने काम जारी रहेको बताउँदै ईन्जीनियर भट्टले दुई पक्षीय सहमति अनुसार मन्दिर तथा मेलाबाट संकलन हुने रकमको ६० प्रतिशत समिति र ४० प्रतिशत नगरपालिकाको पाउने जानकारी दिनुभयो । 
बेहडाबाबा मन्दिर कैलाली सदरमुकाम धनगढीवाट करिब १० किलोमिटर पूर्व र पूर्व–पश्चिम राजमार्गको चौमाला बजारवाट करिब छ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित छ । मन्दिरसम्म जाने दुबैतिरवाट सडक अहिले कालोपत्रे हुँदैछ ।


मन्दिरको ऐतिहासिक पक्ष 

स्थानीय बुद्धिजीवीहरुका अनुसार मन्दिर भएको स्थान घना जंगल रहेको स्थान हो । परापूर्वकालमा शिव लिंग आफै उत्पत्ति भएपछि त्यहाँ मन्दिर स्थापना गरिएको मन्दिरका पूजारी तथा बयोबृद्ध लक्ष्मी चौधरीको भनाई छ । रामपुर गाउँस्थित जंगल किनारमा अवस्थित सो मन्दिरमा रहेको शिव लिंग परिवर्तनशील मानिन्छ । उहिले सानो रुपमा देखिएको सो शिव लिंग अहिले बढ्दै–बढ्दै सात आठ फिट अग्लो भएको छ ।  
उहिले भारतीयहरुको सो क्षेत्रमा दवदवा थियो । जंगबहादुर राणाले ब्रिटिश कम्पनीलाई सघाए बापत प्राप्त भएको नयाँ मुलुक भित्रको यस ठाउँमा बाक्लो जंगल भएका कारण मानिसहरुको त्यति बसोबास थिएन ।  पछि त्यहाँ फाट्टफुट्ट नेपाली मूलका आदिबासीहरुले बसोबास शुरु गरे । 
स्थानीय बासिन्दाका अनुसार भारतीय नागरिकहरु त्यहाँ घुम्न आएका बेला लिंग फेला पारेका थिए । यो भूभाग नेपालमा पर्छ भन्ने भएपछि भारतीयहरु शिव लिंगलाई डोरीले बाँधेर कयौं पटक उखेल्न प्रयास गरेको तर उनीहरुको प्रयास सफल नभएपछि फलामको घनले हिर्काएका थिए रे । घनले हिर्काएको छाप अहिले पनि लिंगको माथिल्लो भागमा स्पष्ट देख्न सकिन्छ । लिंग त्यहाँबाट हलचल नभएपछि सोही ठाउँमै मन्दिर स्थापना गरिएको जनविश्वास छ । 
आदिबासी थारूले त्यस ठाउँको जंगल फँडानी गरी बस्नयोग्य बनाएपछि मन्दिर स्थापना गर्न तथा त्यसको स्याहारका लागि भारतीयहरु पनि त्यहाँ आई बसोबास गरेको मानिन्छ । अहिले त्यहाँ पक्की मन्दिर स्थापना गरिएको छ । र भारतीय नागरिकलाई पुजारीवाट हटाई त्यहाँका आदिबासी चौधरीलाई नियुक्त गरिएको छ । 
मन्दिर परिसरमै महादेवी नामको एउटा ठूलो तलाउ पनि रहेको छ । त्यस तलाउमा स्नानगरी दर्शनार्थीहरु शिवजीको पूजा गर्ने गर्दछन् । गंगा दशहराका अलवा माघे संक्रान्तिका दिन जलासयमा स्नानगरी मन्दिरमा दर्शन गर्नाले वर्षभरिको पाप पखालिने जनविश्वास गरिन्छ । यसका अतिरिक्त त्यहाँ दर्शन गर्नाले पारिवारिक सुख, सन्तानलाभ, धनप्राप्तीका साथै नयाँ जोडी प्राप्ती हुने विश्वास गरिन्छ । यस कारणले पनि त्यहाँ नेपाल र भारतबाट पर्यटकहरु दर्शनका लागि उल्लेख्य संख्यामा आउने गर्दछन् ।

(साभार: गोरखापत्रबाट भवानी ऐरको सामग्री) 
Read more..

नियात्रा: आई लभ यु खप्तड

-ड़ा. बद्री चापागाईं, 
तराईमा मात्र ड्राइभिङ अनुभव भएको मलाई डडेल्धुरा जाने बाटो चुनौतीपूर्ण लागिरहेको थियो। योभन्दा घुमौरो सडक नेपालमा सायदै होलान्। अत्तरियाबाट एक बजेतिर हिँडेका हामी तीन बजे नै बुडर पुग्यौं। एक घन्टा भोक मारेरै साहुखर्क पुगियो।

गाडीबाट ओर्लनै लाग्दा 'बद्री दाइ होइन?' भन्दै कसैले सोध्यो। ट्वीटरको भर्चुअल दुनियाँका इन्जिनियर साप रचन्। धन्न सामाजिक सञ्जाल!
'ल बाजे खीर खाम,' उत्साहित हुँदै तीन प्लेट अर्डर गरेँ। 'खीर त सकिइसक्यो कि!' बाजेले सन्देह मिश्रित जवाफ दिए। सजिलै हिम्मत हार्नेवाला थिइनँ। डेक्ची हेरेँ। पिँधमा अलिअलि रै'छ। वरपर जमेको काँठो कोतर्ने हो भने हामी तीन भाइलाई पुगिहाल्थ्यो!
बाजेको नामै खीरबाजे। ४० वर्ष भो रे पसल खोलेको। जोरायल बासमती चामलको खीरमा काजु, किसमिस र नरिवलका टुक्राबाहेक चिरौंजी पनि हाल्छन् रे। खीर र कुराउनीबराबर जस्तो भएको एक एक प्लेट खाजा अमृत भयो।
'भोकालाई खीर' उखान यसै रचेका रहेनछन् बूढापाकाले। साढे पाँच बजे डडेल्धुरा पुगेर पहिलो दिनको यात्रा टुंग्याइयो। 
Khaptad National Park
Khaptad National Park (Cr: Kishore Khadka)

पौरखी पुष्कर
'म भएपछि हजुरहरूलाई के चिन्ता? डडेल्धुराबाट दिपायलसम्म एक जनाको १६० रुप्पे हो,' बोलेरो जीपका सहचालक भाइले आत्मविश्वास साथ भने। नाम सोधेँ। 'पुष्कर दमाई,' उनले छोटो उत्तर दिए।
'भाइ हामी केही मिलाएर पैसा दिन्छौं, तर यो सिटमा तीन जनामात्र बस्छौं है?' दिनेशले सोध्यो। 'भइहाल्छ नि,' उनले सहज पारामा भने। 'तेसो भए कति दिऊँ त?' मैले कुरा खार्न खोजेँ।
'पख्नुस् है, त्योचाहिँ गुरुजीलाई सोध्नपर्छ,' आफ्नो निर्णय क्षेत्रभन्दा बाहिर गएर उनले मुख फोरेनन्। 'मिलाएर दिनुस् न,' गुरुजीले नेपाली पारामा भने।
विचित्रको शब्द छ 'मिलाएर' भन्ने। पसल, होटल, पार्किङदेखि अदालत र राजनीतिसम्म 'मिलाएरै' गर्ने बानी छ हाम्रो। अन्त्यमा ५५० मा मिलाइयो दिपायलसम्मको यात्रा।
हाम्रा जीप, गाडीका सहचालक सर्कसका पात्रभन्दा कम सिपालु र साहसिला हुन्नन्। जीप चलेपछि पुष्कर त जीप बाहिरपट्टी फुट स्ट्यान्डमा टेकेर ढोका समातेर झुन्डिन थाले। नागबेली बाटोमा हुइँकिएको जीपको बाहिर झुन्डिनु जोखिमपूर्ण देखेर भित्र बोलायौं। तर 'भित्र बसेर हाम्रो काम चल्दैन सर' भनेर उनले कुराको बिट मारे।
'गुरुजी, चपाउने कुरो छैन?' पुष्करले ड्राइभरलाई सोधे। खिया लागेका दाँत देखेरै मलाई लागिसकेको थियो गुट्खाको कमाल हुनपर्छ भनेर।
संघर्षले मानिसलाई कति बलियो बनाउँदो रच भन्ने कुरा पुष्करका अनुहारका प्रत्येक भावमा झल्कन्थ्यो। हेर्दै कठोर, चाम्रो अनि दृढ। बेलाबेला झर्ने यात्रुसँग गरेको बार्गेन सुन्दा लाग्थ्यो, उनी अभ्यस्त भइसके बालुवा निचोरेर तेल निकाल्न।
करिब चार बजे दिपायल पुग्यौं। डडेल्धुराको लुगलुग कमाउने उत्ताउलो जाडोपछि दिपायलको नखरमाउलो गर्मी झेल्यौं। केही बेरमै अर्को बोलेरो चढेर सिलगढी उक्ल्यौं। फेरि त्यहाँबाट तीन हजार रुपैयाँमा अर्को बोलेरो रिजर्भ गरेर बगलेकतिर हान्नियौं। जीपले दसैंको रोटेपिङले भन्दा बढी झ्याँक्यो। गुरुजीको सिपसँग हुनुसम्म प्रभावित भएँ। त्यो बाटो हेर्दा उनको गाडी चलाइलाई भीरमा बाख्रा हिँडेसँग दाँजे पनि फरक नपर्ने। डेढ घन्टामा झिग्राना भन्ने ठाउँमा पुर्यााएर गुरुजीले एउटा होटल पनि देखाइदिए। त्यस दिनको बास त्यतै बस्ने भइयो।
केवल हामी तीन
छ नबज्दै कालो चियाको सुर्को लाएर बासबाट हिँड्यौं। विकट ठाउँमा बस्नेलाई केही राहत होला भनेर एक बोराजति औषधि लगेका थियौं। झिग्राना होटेलका बहिनीको यात्रा वर्णन सुन्दा नै त्यो बोरा बोकेर उकालो छिचोल्न नसक्ने निर्णय गरिसकेका थियौं। त्यसैले त्यही आर्मीको पोस्टका जमदार सापलाई रासन बोक्ने खच्चडसँगै बोरा माथि पठाइदिन भन्यौं।
यात्रा योजना अनायासै भएको थियो। दिनेश काठमाडौं, नवराज पोखरा र म नेपालगन्जमा कार्यरत भएकाले सबैको अनुकूल समय निकाल्न कठिन थियो। तर पनि वीर अस्पतालमा सँगै पढ्दादेखि हामी तीनै जनाको साझा रुचि घुम्ने भएकाले अप्ठ्यारा ट्रेक छिचोलिसकेका छौं।
जोसमा आधा घन्टाजति लमकलमक हिँडे पनि केही समयपछि सबै सुस्केरा हाल्न थालिसकेका थियौं। १० कक्षाको नेपालीमा पढ्नुपर्ने घनघस्याको उकालो यस्तै होला भन्ने अनुमान गर्यौं।। गुराँस, धुपी र अनगिन्ती अपरिचित बोट भएको घना जंगलबाट न हाम्रो गन्तव्य डाँडाको सिरान देखिन्थ्यो न आकाश। महिनौं स्थिर जीवनशैली बिताएका हामीलाई नाके उकालोले स्वाँस्वाँ पार्न थालिसकेका थिए। तर पनि 'हिँडे छेउ लाग्छ, बसे लेउ लाग्छ' भन्ने उक्ति सम्झँदै उक्लिरह्यौं।
प्रि–मनसुन सुरु भइसकेकाले डाँडाकाँडा बादलसँग लुकामारी खेलिरहेका थिए। बादल हट्दा डाँडाको टुप्पो देखेर अब त केही बेरमा त्यहाँ पुगेसी तेर्सो बाटो सुरु होला भनेर सुरुसुरुमा हामीले अपेक्षा गरे पनि त्यो ठाउँमा पुग्दा अगाडि अझ अजंगको चुचुरो गजधम्म देखिन्थ्यो। ससाना ओराला आउँदा अब त सकियो कि भनेर सोचे पनि तुरुन्तै तेर्पाएँ हुँदै फेरि उकालो नै आइपुग्थ्यो।
कोइली, न्याउली र चराचुरुंगीको चिरबिर आवाजबाहेक त्यो ठाउँ एकलास थियो। छ घन्टामा कसैलाई भेटेनौं। निगालोको घना झांगबाट भालु निस्कने हो कि भन्ने त्रास मनमा यदाकदा आए पनि एक–अर्कालाई ढाडस दिँदै 'नयाँ काटेको बाटो' पछ्याइरह्यौं।
भरखर गंगा दशहरा मेला सकिएकाले होला बाटोमा चकलेट, चाउचाउका खोल भेटिन्थे। सेनाले केही ठाउँमा 'फोहर मलाई' का डोका राखे तापनि पर्याप्त थिएनन्। 'ह्या यो जंगलै त हो, मैले एक–दुई खोल फाले के नै बिग्रिन्छ?' भन्ने नेपाली मानसिकताले त्यति स्निग्ध ठाउँ पनि मानवीय प्रदूषणले मन कटक्क खाने भइसकेछ।
करिब १२ बजे बीचपानी पुग्यौं। होटल खोल्न झिग्रानाकै एक व्यक्ति वार्डेनको आग्रहमा अघिल्लो दिन त्यहाँ पुगेका रचन्। त्यति टाढा र निर्जन ठाउँमा पनि राम्रै गुणस्तरको चामलको भात, मुसुरोको दाल निगालो टुसाको तरकारी अपेक्षाभन्दा गुणस्तरको थियो।
हामी त्यहाँ सुस्ताउँदै गर्दा झिग्रानाबाट सेनाको रासन बोकेको खच्चड टोली आइपुग्यो। उनीहरू खाना खाएर साढे आठ बजेतिर उक्लेका रे। खप्तड ब्यारेकबाट बिदामा सिलगढी र काठमाडौं हिँडेका केही आर्मी पनि त्यहीँ भेट भए।
पहाडी यात्रामा 'अब यो ठाउँ पुग्न कति लाग्ला?' भन्ने जस्तो अमूर्त प्रश्न सायदै होला। झिग्राना पोस्टमा त्यहाँदेखि खप्तडे यात्रा आठ घन्टा लेखिएको थियो। तर, प्रस्ट भइसकेको थियो— त्यो अनुमान हामीलाई भन्दा पनि त्यहाँका रैथाने, आर्मी वा रुखो हिँड्न सक्नेलाई थियो। त्यसैले बीचपानीदेखि खप्तड अरूलाई दुई घन्टा भए पनि हामी चार घन्टामा कसो नपुगौंला भनेर खानाले तंग्रेको ज्यानलाई फेरि चलायमान बनायौं।
यो खन्ड अघिको जस्तो नाके उकालो नभए पनि उकालो, ओरालो र सिधाबाटोको 'पर्फेक्ट ब्लेन्ड' थियो। उकालोले थकाउने, तेर्सोले राहत दिने र ओरालोले थप हिँड्न फकाउने रणनीति लिएजस्तो।
बाटोमा जुकाले दुःख दिन सक्छन् भन्ने सुनेका भए पनि बर्खा खासै सुरु नभइसकेको भएर त्यसबाट भने बाँचियो। नीरव तीन घन्टा जंगलयात्रा पश्चात् आवाज सुनियो। गाईबस्तुको घाँटीमा बाँधेको घन्टको आवाजजस्तो। मनमा आशाको नौलो सञ्चार भयो। आवाज मानव चहलपहल सुरु हुन लाग्यो र खप्तडका पाटन सुरु हुन लाग्यो भन्ने। केही बेरमै देखियो— बुकी दहको पाटन र त्यहाँ चरिरहेका गाईबस्तु। त्यो पाटन छिमलेर फेरि सानो उकालो उक्लेपछि खप्तडको विशाल पाटनमा प्रवेश गर्यौं ।
अहो कति विशाल! एक छिन सुस्तायौं। तर पनि हाम्रो बासस्थान कता हो नामोनिशान थिएन। बस्, निकुन्ज कार्यालय र आर्मी ब्यारेकयता भन्ने काठका फलेकमा लेखिएका संकेत पछ्याउनुको विकल्प थिएन।
उकालो र घना जंगलको बाटोले चुर बनाएका हामीलाई पाटनकै हिँडाइले पनि गाल्न थालिसकेको थियो। करिब एक घन्टा हिँडाइपछि टहरोमा केही मानिस भेटिए। उनीहरूलाई सोध्दा गेस्ट हाउस पुग्न केही समय लाग्ने पत्तो लाग्यो। आधा घन्टा लतारिएपछि हाम्रो गन्तव्य देखियो— आर्मी ब्यारेक र केही घर।
हामी झिसमिस रात पर्दा ब्यारेकको ढोकामा पुगेका थियौं। सेन्ट्रीसँग खबर पुर्याायौंं— नेपालगन्जबाट सरहरू आउनुभएको छ भनेर कमान्डरलाई जानकारी दिन। करिब १० मिनेट कुर्दा कुनै रेस्पोन्स नआएपछि हाम्रो खबर पुगेकै रै'नछ जस्तो लाग्यो। हामी फर्केर पारीको टहरातिर लाग्नै थालेका थियौं, भित्रबाट आदेश आयो, 'सरहरूलाई भित्रै ल्याउनू,' सेन्ट्रीको आर्मीले मुसुक्क हाँस्दै भने 'लौ अब ढुक्क हुनुस्। सबै व्यवस्था भित्रै हुनेछ।'
ओइलाएको सिस्नो जस्तो भएको ज्यानलाई कतै टेकाउनमात्र पनि पाए हुन्थ्यो भन्ने अवस्थामा पुगेका हामीलाई अफिसर मेसको वातावरण स्वर्गीय लाग्ने नै भयो। कुर्सीमा बस्न नपाउँदै भान्सेले तातो पानी, सुप ल्यादिँदा त्राण पाएझैं भो।
मेजर युवराज केसीको आतिथ्यताप्रति अनुग्रहित भयौं। उहाँले नै पर्यटनको गेस्ट हाउसमा सुत्न व्यवस्था मिलाइदिनुभएछ। जाडो होला भन्ने डर थियो, तर ज्यानै थिच्ने सिरक पाएपछि खुट्टा तात्न नपाउँदै निदाइएछ।

Khaptad patan
Khaptad National Park (Cr: Dr Badri Chapagain)

खप्तड विहार 


झ्यालको चरबाट छिरेको घामको किरणले जानकारी दिइसकेको थियो, आज प्रकृति दाहिना भएकी छिन्। हिजोको हिँडाइले पिडौंलामा कैंडा लागेको भए पनि बाहिरको छटाले थकान निमेषभरमै गायब भयो। टहलिँदै ब्यारेकसम्म पुगेर मेडिकल टिमलाई प्राथमिक उपचारका औषधि र तिनको प्रयोगबारे जानकारी दिएपश्चात् जिम्मेवारीबाट मुक्त भयौं। त्यहीँको मेसमा ब्रेकफास्टपछि मेजर सापसँग घुम्नुपर्ने ठाउँहरूको आइडिया लियौं।
उहाँले एक जना गाइड प्रस्ताव पनि गर्नुभएको थियो, तर अरूको समयमा बाँधिएर हिँड्नुभन्दा स्वच्छन्द तरिकाले विचरण गर्न चाहन्थ्यौं। खप्तडको मादकताको रसस्वादन गर्न चाहन्थ्यौं। हरिया पाटनको स्वर्गीय दृश्य नअघाउन्जेल क्यामेरा र मानसपटलमा कैद गर्न चाहन्थ्यौं। मौसम ठेगान नहुने आशय हामीले पाइसकेको हुँदा तीन वटा छाता लिएर लाग्यौं खप्तड दहतिर।
पाटनको हरियो घाँसमा गाईभैंसी चरिरहेका थिए। घोडाका बथान हुरुरु कहिले कता कहिले कता कुदिरहेका थिए। स्वतन्त्रता र रसिलो घाँसले सबै डिंगा पुटुस्स मोटाएका देखिन्थे। घाम र बादलको लुकामारीले छिनमै मौसम धुम्म हुन्थ्यो भने छिनमै टट्टाउने घाम लाग्थ्यो।
वार्डेन प्रयास केसीका अनुसार खप्तडमा ५६७ प्रकारका बोटबिरुवा र २३ प्रजातिका जीवजन्तु पाइन्छन। पाँचऔंले, सतुवाजस्ता जडिबुटी र हिउँ चितुवा, कस्तुरी मृगजस्ता दुर्लभ जनावर यहाँका विशेषता हुन्। खस्रे भ्यागुतो र बझाँगी पाहा यहाँका रैथाने प्रजाति हुन्। बाटोको पहरामा सजिलै देखिने अबरख (माइका) हेर्दा यहाँ खनिजको सम्भावना पनि प्रचुर होला।
खापर त्यो भेगका धेरैका कुलदेउता रहेछन्। अछाम, डोटी, बझाङ र बाजुराको सिमामा पर्ने खप्तडमा चार वटै जिल्लाका मानिस बर्खामा गाईबस्तु लिएर गोठ बनाएर बस्दा रहेछन्।
निकुन्जलाई गाइबस्तु लगेबापत केही दस्तुर तिर्नुपर्दो रहेछ। नयाँ गोठ बनाउनु परे काठका लागि छुट्टै हजार रुपैयाँ नत्र २५० को न्युनतम दस्तुर। त्यहाँका गोठ, घोडा र अन्य गाईबस्तु देख्दा निकुन्जले पनि राम्रै राजस्व उठाउन सक्ने देखिन्थ्यो। तर, पर्यटकलाई सुविधा दिने पूर्वाधारमा ध्यान दिएको पाइएन।
खप्तड दह नजिकै खप्तड पाटन रहेछ। जम्मा २२ पाटन भए पनि यो पाटनको नामै खप्तड पाटन। पाटनको विशेषता के भने एउटा ठाउँबाट देखिने दृश्य एकथरी भए पनि सोही मैदानलाई पारिपट्टि गएर हेर्दा पूरै पृथक्।
मोबाइल, इमेल, इन्टरनेटबाट टाढा भएर सांसारिक र व्यावसायिक झमेलाबाट मुक्त भएर आफैंलाई उत्खनन गर्न यो ठाउँ स्वर्ग नै रहेछ।
त्यहाँबाट फर्केर केदार ढुंगा हुँदै त्रिवेणी धाम पुग्यौं। खाना खाने समय भइसकेको थियो, तर गेस्ट हाउसमा पुगेर घुमाइमा बिराम लाउनुसट्टा खप्तड बाबाको आश्रमतिर उक्लियौं।
खप्तड बाबा प्रायः हामी सबैका लागि रहस्य हुनुहुन्छ। धेरैपटक नाउँ सुनेको तर उहाँ एक आध्यात्मिक गुरु हुनुहुन्थ्यो भन्नेबाहेक खासै धेरै जानकारी नभएको। हाम्रो आशाविपरीत पाटनमा भेटिएका बूढाबूढीसँग पनि हामीलाई थाहा भएको बाहेक खासै जानकारी रहेनछ।
हामी आश्रम पुग्दा दुई जना सेनाका जवान पहरा दिइरहेका थिए। पहाडको थुम्कोमा ढुंगाले छाएको ठाँटी घर, अगाडि सानो करेसाबारी बनाउन मिल्ने जग्गा, खुला आकाश र सिरसिर चल्ने बतास। ज्ञान र भक्ति साधनामा लीन हुने योगीको निम्ति तपोभूमि।
सेनालाई आग्रह गरेर हामीले उहाँका कोठा, उहाँले प्रयोग गर्ने कपडा, विभिन्न जन्तुका छालाबाट बनेका आसन पनि अवलोकन गर्यौंम। तर जवानहरूलाई उहाँको बारेमा खासै जानकारी रहेनछ। संयोगवश त्यति नै बेला मेजरसाप पनि पाहुना घुमाउन त्यतै आइपुग्नु भो। उहाँबाट केही जानकारी पाइयो।
हुन त जोगी, योगी, सन्त, महात्माहरुको घर हुँदैन, देश हुँदैन भन्छन्। उहाँ कश्मिरी मूलको भएको थाहा पाउँदा अचम्मित भयौं। विसं १९३७ मा कश्मिरको नेहरु परिवारमा जन्मनुभएका बाबा विसं १९८६ मा नेपाल आउनुभएछ। उहाँको मृत्यु २०५३ सालमा भएको रहेछ। पेसाले चिकित्सक उहाँले भारत र नेपालका धेरै मठमन्दिर भ्रमणपश्चात् आध्यात्मिक ज्ञान खोजीका लागि खप्तड रोज्नुभएछ। उहाँको तत्कालीन राजपरिवारसँग राम्रो सम्बन्ध रहेको र बझाँगी राजाले आश्रम बनाइदिएको सुन्न पाइयो। राजा वीरेन्द्र उहाँसँग सत्संगका निम्ति बेलाबेला गइराख्ने कुरा पनि सुनियो। त्यसैले होला, खप्तड इलाकाभरि मुख्यमुख्य ठाउँमा हेलिप्याड थिए। बाबाकै कुटी नजिक राजाको विश्रामस्थल रहेछ।
बाबाले असाध्य रोग उपचार गरेको, चितुवाको खुट्टाको घाउको मल्हमपट्टी गरेका जस्ता जनश्रुति सुन्न पाइयो। दन्त्यकथाझंै लागे पनि उहाँको कोठामा भएका एलोप्याथिक औषधि हेर्दा उहाँले त्यस भेगका मानिसको स्वास्थ्यमा योगदान दिएको प्रमाणित हुन्थ्यो।
करिब ३,१५० मिटरमा रहेको आश्रमबाट ३,०५० मिटरमा रहेको ब्यारेक झरेर पारिपट्टिको डाँडामा ३,२६८ मिटर उचाइमा रहेको सहश्रलिंगेश्वरमा जाने दुस्साहस गर्न सकेनौं। सतही हिसाबमा ११६ वर्ष बाँचेका देखिने खप्तड बाबा कसरी त्यहाँ बस्थे होलान् र उनका बारेका भनाइ कति सत्य होलान् भन्ने गम्दै त्यस दिनको यात्रा टुंग्याइयो।
बझाङतिर पाइला
गएकै बाटो फर्कन मन थिएन। मेजरसापबाट थाहा भो, खप्तडबाट बझाङ पनि निस्कन मिल्दो रहेछ। ओरालो हिँड्नपर्ने हुँदा उहाँलाई नै तीन वटा लठ्ठी व्यवस्था गरिदिन भन्यांै।
मेजरसापबाट थाहा भयो, २०४३ सालमा यो निकुन्ज बनेपछि त्यहाँ पुगेका विदेशी पर्यटकको संख्या जम्मा ६१९ रहेछ। स्थापनाको ३० वर्षमा यो संख्याबाट हिसाब गर्दा वार्षिक औसत २० जना। कति टीठलाग्दो छ है हाम्रो पर्यटन प्रवर्द्धन?
झुल्के घामसँगै बझाङतिरको बाटो सोझायौं। तमैल भन्ने मोटरबाटो छुने ठाउँ त्यस दिनको हाम्रो गन्तव्य। केही बेरमै पुगियो घोडादाउन्ना (घोडा दाउने पाटन)। यो नै सबैभन्दा ठूलो पाटन!
त्यहाँबाट गिर्गिरे ओरालो सुरु भयो। बरु उकालोमा स्वाँस्वाँ भएर गाह्रो हुने हो, तर ओरालोमा ज्यानलाई धान्न तिघ्रा र घुँडामा राम्रै बल पर्ने। धन्न हामीले लठ्ठी जोहो गरेका थियौं।
लोखडामा आर्मीको अर्को पोस्ट रहेछ। मानिस त्यहाँसम्म एक घन्टामा पुगिन्छ भन्थे, हामीलाई तीन घन्टा लागिसकेको थियो। स्पष्ट थियो— ओरालो पनि त्यति सजिलो थिएन।
त्यहीँबाट बस्ती सुरु भयो। झिग्रानाको बाटोजस्तो यो रुट निर्जन थिएन। गहुँ काट्ने सिजन भएकाले मानिस लेकाली गहुँका भारी लिएर बेसी ओर्लिरहेका थिए। बाटो कटाउने मेसो, गहुँको थुन्से बोकेका सुशील रावल भन्ने भाइसँग दोस्ती गरियो। उनले लिएका नाम सुन्दा तमैल पुग्न धेरै ठाउँ र बस्ती छिचोल्नुपर्ने बुझियो।
करिब एक घन्टा तल मेलतडी भन्ने ठाउँमा एउटा होटल रहेछ। खानाको अर्डर दिएर आराम गर्न चोटामा उक्लियौं। केही युवा बिन्दास तास खेल्दै थिए। उनीहरूको अन्तरक्रिया, खुट्टा तनाइ र उडाउने बानी आरिस लाग्दो थियो। त्यो निस्पि्कक्रीपना हेर्दा लाग्थ्यो— उनीहरू भविष्यप्रति किञ्चित पनि चिन्तित छैनन्। सबैको एउटै धारणा थियो— केही महिनापछि खाडी अथवा मलेसिया जाने। प्रायःले एसएलसीसम्म पढेका थिए।
चोटामा गफ गरिरहेका मध्ये एक थिए, ताम्राकार थरका भाँडा व्यापारी। उनलाई भेट्दा बाल्यकालमा गाउँमा आउने बाँडाहरूको सम्झना ताजा भयो। नेपालको पश्चिम र मध्यपश्चिमका प्रायः सबै गाउँ डुलेका उनलाई मुखाग्र 'एटलस' भन्दा पनि फरक नपर्ने। जुम्ला र मुगुका गाउँका बारेमा केही सोधेर उनको भनाइ पुष्टि गर्न खोजेँ— अहो उनले त बस्तीबस्ती चाहारेका रै'छन्।
खाना खाएर हिँड्दा करिब डेढ बजिसकेको थियो। ठाउँठाउँमा रोपाइँ सुरु भइसकेको थियो। बाटोमा भेटिने केटाकेटी, गोठाला र अन्य यात्रीहरूसँग गफगाफ बाटो काट्ने माध्यम भएको भयो।
सदरमुकाम चैनपुरबाट लख्रक्कै एक दिन पैदल दुरीमा पर्ने माझीगाउँको सम्पन्नता नेपालका प्रायः गाउँको भन्दा उँचो थियो। माइक्रो हाइड्रोको बिजुली, सिँचाइका लागि यथेष्ट ठाडा खोला र पक्की कुला। कलात्मक रूपले ढुंगाले छाइएका ठाँटी घर, छानामा भएका डिसहोमका छाता र हृस्टपुष्ट बालबालिका यो ठाउँ कर्णाली र सुदूरपश्चिमका अन्य भागभन्दा समुन्नत रहेछ।
मेलतडीको होटलमा युवा चुरोटमा केही भरेर तानिरहेका थिए। चरेस पो रहेछ। त्यो दृश्यले सामाजिक स्वीकृति दर्शाउँथ्यो। पछि हामीले बाटोमा पनि देख्यौं, खेतमा बाक्लै गरी उम्रेका गाँजाका बोट। बाटोमा भेटिने बच्चा दुई हात मिचिरहेका हुन्थे। कति बज्यै र नानीका आमा पनि बारीमा घुँडा टेकेर हातमा गाँजाका पात मिचिरहेका हुन्थे। दोकानमा आउने बच्चाले चुइङ्गम, चाउचाउ किनेपछि पैसाभन्दा पनि सुन्तलाका केस्राजस्ता अत्तरका लुँडा दिँदा रहेछन्।
बुझ्दै जाँदा थाहा भयो— यो त यहाँको अर्थतन्त्रको एउटा खम्बा नै रहेछ। गाउँमा बनाइएका लुँडा स्थानीय व्यापारीमार्फत ठूला संकलकले देश–विदेश पुर्यातउँदा रहेछन्।
मेजरसापको सौजन्यबाट पाएका लठ्ठी हामीलाई ओरालो हिँड्दा ठूलो सहारा भएका थिए। एक ठाउँमा पानी खान रोकिँदा थकाइको सुरमा लठ्ठी छुटेछ। १५ मिनेट हिँडेपछि चाल पाइयो। अप्ठेरो ओरालो झरिसकेका थियौं र लठ्ठी नभए पनि अब हिँड्न सकिन्छ जस्तो लागेको थियो, तर 'खोलो तर्योल, लौरो बिर्स्यो नहोस्' भनेर त्यो लठ्ठी छाड्न मन थिएन। फर्केर जाँदा पनि खासै टाढा थिएन, तर हाम्रो भाग्य दुई जना बच्चा ठ्याक्कै भेटिए। उनीहरूलाई पैसा दिऊँला भनेको हामी एक छिन सुस्ताउन नपाउँदै लट्ठी ल्याइदिए।
चार बजेतिर एक ठाउँमा माछा खान रोकियो। माछाको स्वादमा भुल्दा फेरि त्यहाँ क्यामेराको झोला छुटेछ। यहाँ पनि करिब ४५ मिनेट तल पुगेर बल्ल सम्भि्कइयो। धन्न यहाँ पनि खेतमा काम गरिरहेका भाइलाई अनुरोध गरेको आधा घन्टामै ल्याइदिए।
खाना खाएको ठाउँ मेलतडीमै हामीलाई स्थानीयले तमैलसम्म दुई घन्टाको बाटो भनेका थिए। हामीले त्यसको दुई गुना समय लाग्ला भन्ने आशा गरेका थियौं, तर सात बजेसम्म पनि मोटरबाटोको स्टेसन तमैलको कुनै छनक थिएन। गडतीरै गडतीर हिँड्दा पारिपट्टि डाँडाको टर्निङपछि तमेल देखिएला भन्ने आशामा नवराज र दिनेश दुवैका खुट्टामा फोका निस्किसकेका थिए। तमेल नपुगी हाम्रो त्यो दिनको यात्रा टुंगिदैनथ्यो। अन्त्यमा एउटा डाँडोको फेरो कटेपछि पक्की सडक देखियो। झमक्क साँझ पर्दा करिब आठ बजेको हुँदो हो, हामी तमैल पुग्यौ। हाम्रो खप्तड यात्रा टुंगियो तर मनमा भने कैयौं प्रश्न बर्सिन थाले।
—यस्ता भर्जिन गन्तव्यमा मोटरबाटोबाट जोडेर सुगम बनाइहाल्ने कि पूर्वाधार विकास गरेर ट्रेकिङ रुट नै कायम गर्ने?
—डोटीदेखि खप्तडसम्म केबुलकार बनाउने योजना पनि चलेको रहेछ, कता पुग्यो होला त्यसको कार्यान्वयन?
—भूकम्पले अन्यत्र पर्यटक पुग्न संकोच मानिरहेको अवस्थामा सुदूरपश्चिमका यस्ता रुट प्रवर्द्धन अहिले नगरे कहिले गर्ने?
—निकुन्ज कार्यालय, पर्यटन बोर्ड र खप्तड क्षेत्र विकास समिति यसको प्रवर्द्धन निम्ति खोलिएका भए पनि सेनाबाहेक त्यहाँ इमानदारीसाथ खटिने कोही रहेनछन्।
Twitter - @iMaanthaa

Read more..

ड्रिम फाप्ला

धनगढी सुन्दर सुदूरपश्चिमकै सर्वाधिक महत्वको सहर हो । फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला निर्माण प्रारम्भले यसकाे महत्व अझै बढाएकाे छ । धनगढी लगायत सुदूरपश्चिमकाे मुहार नै परिवर्तन गरिदिनु बहुप्रतिक्षित फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला नेपाल सरकार, अाम नेपाली जनसमुदाय तथा निजिक्षेत्रकाे साझेदारीमा निर्माण गरिनेछ । फाप्लाकाे निर्माण प्रारम्भसँगै यसैसँग जाेडिएर यस क्षेत्रमा निम्नलिखित विकासनिर्माणका कार्य हुनेछन । 
१) सडक सञ्जालहरु थप जाेडिनेछन । सडक फराकिला अनि स्तरिय बन्नेछन ।
२) पर्यटनक्षेत्रको व्यापक रुपमा संरक्षण, विकास र विस्तार हुनेछ ।
३) अन्र्तराष्ट्रियस्तरको स्वास्थ्य र शिक्षा प्रदाय संस्थाहरु स्थापित हुनेछन् ।
४) हाल एअरपोर्टको विस्तार र विकास हुनेछ ।
५) ठूलो मात्रामा लगानीकर्ता सुदूरपश्चिममा ओइरिनेछन, ठुला हाेटलहरु खुल्नेछन ।
६) प्रत्यक्षरुपमै हजारौं रोजगारको अवसर सृजना हुनेछ ।
७) राम्रो अन्र्तराष्ट्रियस्तरको निर्माण गर्ने उद्देश्य राखिएको फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालाको निर्माण पश्चात नेपाली क्रिकेटको विश्व रंगमञ्चमा दरो उपस्थिति हुनेछ ।
८) अन्र्तराष्ट्रियस्तरको सहरमा हुने अनेक पूर्वाधार धनगढीमा निजि र सरकारी क्षेत्रबाट निर्माण हुनेछन् ।
९) फलतः छिटै धनगढी अन्र्तराष्ट्रिय सहरमा रुपान्तरित हुदै जानेछ ।
यसरी यो फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला नेपाली क्रिकेटको विकास र सुदूरपश्चिमको समृद्धिको लागि प्रस्थान बिन्दु बन्ने छ, बरदान बन्ने छ ।
आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ का लागि झण्डै ११ खरबको बजेट आउने अनुमान गरिएको छ । हामीले फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालालाई राज्य, निजिक्षेत्र, स्थानिय जनता लगायतको संलग्नताबाट आगामी ५ वर्षभित्र झण्डै १ अर्ब ८० कराेडकाे लगानीमा निर्माण गर्ने लक्ष्य राखेका छौं । “सबैको सरोकार सबैको संलग्नता र सहभागिता” को प्रभावकारी माध्यमबाट निर्माण गरिने फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालाको निर्माण सँगै नेपाली क्रिकेट र सुदूरपश्चिम विकास र समृद्धिको पथमा दौडिने छन् । त्यसैले मात्र १ अर्ब ८० कराेडकाे लगानीमा निर्माण हुने फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला अत्यन्तै दूरगामी महत्वको छ ।
यसर्थ सरकारले केही दिनमा प्रस्तुत गर्न लागेको बजेटमा फाप्ला अन्र्तराष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालालाई राष्ट्रिय गौरबको आयोजना घोषणा गर्दै दरिलाे उपस्थितीकाे अाशा राखेकाे छु ।

(प्रस्तुत सामग्री ड्रिम फाप्लाका प्रमुख अभियन्ता सुबाश शाहीको फेसबुकबाट लिईएको हो)
Read more..

Godawari Kumbhamela (Photo Feature)















This is a photo feature of Kumbhmela in Godawari, which is organised First time in Farwest Nepal. Which ceremony was inaugurated by honorable President Bidhyadevi Bhandari in the Presence of Jagatguru.  All Photos are credited Ankit Awasthi.
Read more..